Feeds:
Bài viết
Bình luận

Posts Tagged ‘trang trí biểu tượng trên gốm sứ’

Tìm hiểu trang trí biểu tượng trên gốm sứ TQ – 8: cóc ba chân, Hằng Nga và Lữ Hải

Cóc ba chân

Motif vẽ con cóc thường là vẽ cóc ba chân trong thần thoại Trung Hoa. Con cóc này thường được kể là sống trên mặt trăng. Theo một phiên bản truyền thuyết dân gian khác, nó chính là hóa thân của tiên nữ  Chang-er (Thường Nga hay Hằng Nga) do ăn cắp và uống rượu tiên lẽ ra thuộc về Hou yi là chồng của nàng nên bị phạt biến thành cóc. Vì là cốt tiên nên hình ảnh của nó kèm theo biểu tượng về sự bất tử .

Truyện cũng thuật lại rằng con cóc cũng ăn cả mặt trăng là nguyên nhân giải thích hiện tượng nguyệt thực. Trong tiếng Hán mặt trăng đôi khi cũng gọi là “ chan gong” có nghĩa là cung hằng.

Vị tiên mang tên Liu Hai ( Lữ Hải ) được kể có thể điều khiển con cóc ba chân này phun ra những đồng tiền vàng và bạc.

Vật dụng men lam, Minh Vạn Lịch - vẽ con cóc ba chân

Vật dụng men lam, Minh Vạn Lịch - vẽ con cóc ba chân

Hằng Nga(嫦娥)- Chang-er

Thần thoại kể rằng ngày xưa có 10 mặt trời là con của Ngọc Hoàng Thượng Đế (Dijun), được lệnh luân phiên du hành vòng quanh thế giới trên một chiếc xe do Xihe (vị tiên là mẹ của họ) điều khiễn. Một hôm những con chim “mặt trời” này chán việc du hành theo thông lệ và rủ nhau đồng loạt khởi hành. Nhiệt độ tăng cao thiêu đốt trái đất và gây biết bao thảm họa. Yao (堯 – Vua Nghiêu của Trung Hoa) phải cầu viện tới Ngọc Hoàng Thượng Đế.

Ngọc Hoàng triệu tập Houyi, Thiên tướng bắn cung, đến dạy các con của ngài một bài học. Thay vì chỉ dọa Houyi lại bắn rớt 9 mặt trời để tránh tai họa lần sau. Ngọc Hoàng giận dữ đày chàng xuống trần gian. Sau này Houyi cưới Hằng Nga là con gái của Thủy Thần. Chàng lại muốn thành tiên nên tìm kiếm Tây Vương Mẫu để cầu xin rượu tiên trường sinh bất tử. Houyi được ban tặng rượu tiên sau khi xây dựng hoàn thành Cung Điện mùa hè cho Tây Vương Mẫu. Trên đường trở về Houyi lại nhận được lệnh triệu tập của vua Nghiêu thực hiện một số nhiệm vụ khẩn cấp. Khi vắng chàng, Hằng Nga đã lén uống rượu tiên. Khi trở về nhà Houyi chỉ còn ngạc nhiên khi thấy vợ mình, Hằng Nga đã lên cung trăng. Hằng Nga trở thành tiên và sống bất tử làm bạn cùng thỏ ngọc.

Lọ hoa cuối Thanh vẽ Hằng Nga và thỏ ngọc đang pha rượu tiên

Lọ hoa cuối Thanh vẽ Hằng Nga và thỏ ngọc đang pha rượu tiên

hangnga 02

Lữ Hải ( Liu Hai ) đùa chọc cóc vàng

Lữ Hải (Liu Hai) là một vị tiên theo truyền thuyết của Đạo Lão. Theo một trong những truyện kể về ông, Lữ Hải là một vị Thượng Thư trong thời Ngũ Đại. Trong một lần ông gặp một đạo sĩ hỏi xin ông 10 quan tiền và 10 quả trứng. Vị đạo sĩ bảo với ông rằng ông ta có thể xếp chồng đứng 10 quả trứng và 10 quan tiền thẳng hàng. Khi nhìn thấy cấu trúc sắp đặt này rung lắc ông phê bình chúng có vẽ nguy hiểm và không vững bền. Vị đạo sĩ cười và chất vấn ông thế sự nghiệp của quan thượng thư có ít hiểm nguy không. Lữ Hải thức tỉnh bởi lời phê bình và quyết định từ quan. Ông trở thành một đạo sĩ du thuyết đạo Lão và cuối cùng nhập tiên giới.

Hình ảnh thường được vẽ Lữ Hải là một thiếu niên để tóc kiểu sói đầu, luôn luôn tươi cười tay cầm một sợi dây cột các quan tiền và chọc đùa một con cóc ba chân – được kể là có phép thuật phun ra các đồng quan vàng bạc. Lữ Hải vì vậy được tôn thờ như một vị phúc tiên có quyền năng ban phát của cải. Cho đến ngày nay người Hoa vẫn tin tưởng rằng trưng bày một tượng con cóc ngậm tiền trong miệng sẽ thu hút được tài lộc và may mắn.

Lữ Hải đùa chọc cóc vàng

Lữ Hải đùa chọc cóc vàng

KhanhHoaThuyNga

MỤC LUC – SƯU TẦM GỐM SỨ TRUNG HOA – KIẾN THỨC

Advertisements

Read Full Post »

Tìm hiểu trang trí biểu tượng trên gốm sứ TQ – 7: các loại cá

Cá là một trong những motif ưa chuộng thường được vẽ trên gốm sứ TQ. Nó trở thành hình ảnh biểu tượng vì trong tiếng Hán từ  để chỉ cá “ngư” (鱼 – yu)phát âm nghe tương tự với từ  “dư” (余)- dư thừa, dư dật. Cá rất thường thấy là chủ đề trang trí trên gốm sứ chẳng hạn như : hai con cá trên đĩa celadon Longquan thời Tống/Nguyên , Motif cá chạm nổi hoặc ám họa trên đồ gốm Bạch Định (Ding ware)và cá và rong trên các gốm sứ men lam.v.v..

Một đồ án trang trí thú vị khác là tích cá chép hóa rồng. Theo truyền thuyết, hàng năm các con cá chép bơi ngược dòng sông Hoàng Hà , vượt qua các dòng chảy xiết để tới được thác Long Môn (Lung-men). Những con cá thành công trong việc quẩy mình vượt được con thác khắc nghiệt này sẽ biến thành rồng. Câu truyện đồng nghĩa trong việc ví von các nho sinh phải vượt qua ba kỳ khảo thí trước khi họ có thể được bổ nhiệm làm quan chức triều đình.

"cá hóa rồng" trên đĩa Bạch Định thời Tấn

"cá hóa rồng" trên đĩa Bạch Định thời Tấn

Ấm men tam thái (sancai) hình cá

Ấm men tam thái (sancai) hình cá

trang trí thú vị tích cá hóa rồng trên hộp phấn men lam thời Minh. Nho sinh cầm cọng hoa "gui" (osmanthus) đồng âm với thi đậu khoa thi

Trang trí thú vị tích cá hóa rồng trên hộp phấn men lam thời cuối Minh. Nho sinh cầm cọng hoa "gui" (osmanthus) đồng âm với thi đậu khoa thi

Trong suốt triều đại Xuande nhà Minh, việc dùng sự đồng âm của tên bốn loại cá để diễn tả sự quan trọng cùa phẩm hạnh làm quan, “thanh bạch liêm khiết” – qing bai lian jie (清白廉洁). Chúng là các loại cá Mackerel – cá trích (qingyu 鲭鱼), whitefish (boyu 鮊鱼),silver carp (鲢鱼) hay cá trê(nianyu 鯰鱼)và cá quả Trung Hoa (鳜鱼).

Motif vẽ 4 loại cá tượng trưng cho “thanh bạch liêm khiết” - qing bai lian jie (清白廉洁)

Motif vẽ 4 loại cá tượng trưng cho “thanh bạch liêm khiết” - qing bai lian jie (清白廉洁)

Đĩa men lam nhà Nguyên vẽ hoa sen và loại cá pecca TQ. Motif này vận dụng sự đồng âm của hoa sen ( liên ) để biểu tượng cho liêm khiết và âm yue cho sự trong sạch và thanh bạch

Đĩa men lam nhà Nguyên vẽ hoa sen và loại cá pecca TQ. Motif này vận dụng sự đồng âm của hoa sen ( liên ) để biểu tượng cho liêm khiết và âm yue cho sự trong sạch và thanh bạch

cá pecca là trang trí phổ biến từ triều Xuande đến triều Hongzhi nhà Minh. tên tiếng Hán của loại cá Chinese perch này là yue phat1 âm giống jie có nghĩa là trong sạch.

Cá pecca là trang trí phổ biến từ triều Xuande đến triều Hongzhi nhà Minh. Tên tiếng Hán của loại cá Chinese perch này là yue phát âm giống jie có nghĩa là trong sạch.

KhanhHoaThuyNga

MỤC LUC – SƯU TẦM GỐM SỨ TRUNG HOA – KIẾN THỨC

Read Full Post »