Feeds:
Bài viết
Bình luận

Posts Tagged ‘tây vương mẫu’

Tìm hiểu trang trí biểu tượng trên gốm sứ TQ – 15: Tây Vương Mẫu

Xi Wang Mu (Queen Mother of the West) Việt Nam gọi là Tây Vương Mẫu. Viện dẫn cổ xưa nhất nói đến bà tiên này là dòng văn tự khắc giáp cốt viết “ làm để dâng cho Đông Mẫu và Tây Mẫu”. Những văn bản cổ mô tả bà như là một vị nữ thần đáng sợ có răng hổ và có đuôi con báo.Dưới triều đại nhà Hán, bà lại được mô tả có 9 đuôi con cáo. Trong tập sách cổ “Thuật đạo vượt núi và biển”, San haijing (山海经), viết vào thế kỷ thứ 4 trước CN, bà được mô tả là một vị thần tiên có quyền năng gây ra thảm họa, bệnh tật và sự trừng phạt lên loài người.

Hình ảnh của Tây Vương Mẫu tiến hóa theo thời gian và cuối cùng được mô tả là Vương Hậu đẹp và nhân từ trong chư tiên Đạo giáo. Trong các bài viết của Zhuangzi (庄子)(khoảng thế kỷ thứ 4 trước CN)có đề cập rằng “ không ai biết sự khởi đầu và kết thúc của vị đại tiên này”.

Hình ảnh Tây Vương Mẫu thường đi kèm với năm tì nữ xinh đẹp xung quanh. Bà ngồi trên một con công hay chim phượng hoàng, mang một chiếc khăn trùm đầu. Hình ảnh bà cũng thường được vẽ chung với con hạc hay nhiều loại chim khác.

Tây Vương Mẫu biểu tượng cho nhiều điều tốt lành

Tây Vương Mẫu biểu tượng cho nhiều điều tốt lành

Tây Vương Mẫu biểu tượng cho nhiều điều tốt lành, bao gồm cuộc sống lâu dài giàu sang với đầy thanh danh, tiếng tăm tốt đẹp. Bà còn giúp cho gia đình có những đứa con trai ngoan ngoãn và thông minh. Có bà, gia đình có nhiều thế hệ sẽ chung sống hòa thuận, tránh được những tranh cãi lặt vặt

Lại nói thêm trong các truyện tích của Đạo giáo còn gọi Tây Vương Mẫu là “ DIÊU-TRÌ KIM-MẪU ”

Chữ Diêu, hoặc chữ Dao cũng được, có nghĩa là ngọc diêu, một thứ đá quí báu ( pierre précieuse ).

Chữ Trì nghĩa là ao nước, hay là hồ nước.

Hai chữ Diêu Trì hiệp lại có nghĩa là : Ao hay hồ nước, trong đó có nhiều ngọc quí báu. Đây có nghĩa là một cảnh trí, một cung điện, ở trên một chót núi Hi-mã-lạp-nhã (Himalaya), làm ranh giới giữa nước An Độ và nước Trung Hoa, gọi tên núi là Côn Lôn. Ai có coi truyện thần tiên thì biết đó là chỗ Ngọc Đế ngự và nhiều vị Đại Tiên tu luyện.

Chữ Kim là vàng, cũng có nghĩa là các loại kim, như bạc, đồng, chì, sắt . . .thuộc về Tây phương. Theo Bát quái hậu thiên (Lạc thơ), Kim nầy ở ngôi Đoài, mà Đoài là Âm kim.

Chữ Mẫu là mẹ, là chủ tể, thuộc về hữu hình. Như cuốn Đạo Đức kinh nói: “Hữu danh, vạn vật chi mẫu.”, nghĩa là chừng Đạo có hình, có tên, Nó là mẹ sanh muôn vật.

Người ta thường hiểu chữ “mẫu” theo nghĩa thông thường, là người đàn bà sanh con, nên gọi Đức Diêu Trì Kim Mẫu là Bà Tây Vương Mẫu.

Tây Vương Mẫu cũng là một vị ban thuốc trường sanh. Ngài trở thành một vị chủ tể vườn đào,. Ơ cõi trên trời, và cai quản các vị thần tiên cõi đó, có khác hơn cõi ta ở dưới trần nầy là đặng sống lâu và hưởng vô cùng khoái lạc (jouit d’une félicité parfaite). Vườn Tây Vương Mẫu ở trên chót núi Côn Lôn – như tôi đã nói ở trên. Ngài ở trong lầu các bằng ngọc, có 9 từng huyền thất và chung quanh có vách thành bằng vàng.

Trong lầu có đơn phòng Tử Túy, bên trái có ao Diêu Trì, bên mặt có sông Huờn Túy. Dưới chơn có 9 từng nhược thủy ( nước yếu ), sóng cao muôn trượng, không có tiên xa ( xe nhờ bạo phong thổi đi ), vủ luân ( bánh xe bằng lông chim ) thì không thể nào đi đến đó được. …

Một số tích truyện về Tây Vương Mẫu thường được vận dụng làm đồ án thiết kế trang trí trên gốm sứ với hình vẽ nhân vật có thể kể ra : Tích bà găp King Mu vua triều đại nhà Chu và Hán Võ Đế có lien quan đến Đông Phương Sóc, tích về Hằng Nga, tích về Ngưu Lang (牛郎), Chức Nữ (织女), tích Tôn ngộ Không ăn trộm đào tiên tại vườn nhà bà, tích chư tiên đi dự sinh nhật Tây Vương Mẫu…

ghè lớn thời cuối Minh vẽ trang trí mô tả cảnh chư tiên dự hội bàn đào ( sinh nhật Tây Vương Mẫu)

ghè lớn thời cuối Minh vẽ trang trí mô tả cảnh chư tiên dự hội bàn đào ( sinh nhật Tây Vương Mẫu)

Bình đầu thời Minh, hiện vật tại VBT Jakarta - Indonesia, vẽ Tây Vương Mẫu cầm khay đào tiên và hai tiên cô hầu quạt.

Bình đầu thời Minh, hiện vật tại VBT Jakarta - Indonesia, vẽ Tây Vương Mẫu cầm khay đào tiên và hai tiên cô hầu quạt.

Một bình vẽ men lam đầu nhà Minh khác mô tả cảnh các tiên đi dự hội bàn đào ( Tây Vương Mẫu mời )

Một bình vẽ men lam đầu nhà Minh khác mô tả cảnh các tiên đi dự hội bàn đào ( Tây Vương Mẫu mời )

KhanhHoaThuyNga

 

MỤC LUC – SƯU TẦM GỐM SỨ TRUNG HOA – KIẾN THỨC

Read Full Post »

Tìm hiểu trang trí biểu tượng trên gốm sứ TQ – 11: Quả đào, quả phật thủ.

Quả đào là biểu tượng ưa thích của người Hoa về sự trường tồn (thọ). Sự kết nối về biểu trưng này có lẽ bắt nguồn từ câu huyện thần thoại của Lão giáo nói về các quả đào tiên được trồng trong vườn của Tây Vương Mẫu -Xi Wangmu (Queen mother of the west). Cứ mổi 6000 năm trong ngày sinh nhật của bà, Tây Vương Mẫu lại tặng các vị khách trên thiên đình những quả đào tiên này. Những chuyện thần thoại nổi tiếng khác có gắn kết với biểu trưng “thọ” là về vị tiên nữ Ma Cô – Magu (麻姑)và tiên nam Đông Phương Sóc – Dongfangshuo (東方朔). Nhưng vị tiên nổi tiếng nhất biểu tượng cho “thọ” chắc chắn phải là Thọ Tinh – Shouxing (寿星), ông “thọ” thường được vẽ cầm trên tay một quả đào lớn. Cùng với hai vị thần tiên khác là Phúc Tinh và Lộc Tinh (Fuxing (福星) và Luxing (禄星)), họ gói trọn các ước muốn của người Hoa từ thời xa xưa về hạnh phúc, bổng lộc tài sản và trường thọ.

Bình thời Thanh - Ung Chính, men trắng vẽ men lam, motif 9 quả đào. 9 (cửu) phát âm giống jie có nghĩa là lâu dài.

Bình thời Thanh - Ung Chính, men trắng vẽ men lam, motif 9 quả đào. 9 (cửu) phát âm giống jie có nghĩa là lâu dài.

Thọ tinh quân tay cầm một quả đào.

Thọ tinh quân tay cầm một quả đào.

Một đồ án trang trí được ưa chuộng là sự kết hợp quả đào và những con dơi (biểu tượng cho hạnh phúc) để chuyển tải mong ước về hạnh phúc và sống thọ. Một quả đào được vẽ bao quanh bởi 5 con dơi chuyển tải ý nghĩa của 5 điều chúc phúc cho con người: sống thọ, giàu có, sức khõe, danh giá và một cái chết an lành. Những trang trí có quả đào khác là Thọ Sơn Phúc Hải – shou san fu hai (Longevity like the mountain, happiness boundless as the sea – ví dụ có trong bài biểu tượng về con dơi) và Tam Đa – san duo (ba điều dư dật – three abundances).

Một tiêu bản khác với 5 điều chúc phúc đại diện bởi 5 con dơi vẽ bao quanh Thọ Tinh cưởi hạc tay cầm quả đào.

Một tiêu bản khác với 5 điều chúc phúc đại diện bởi 5 con dơi vẽ bao quanh Thọ Tinh cưởi hạc tay cầm quả đào.

Tam Đa có nghĩa là ba điều dư dả : nhiều con trai, hạnh phúc/của cải và sống thọ. Trong mô típ ở trên, quả lựu với thuộc tính có nhiều hạt đại diện cho sự sinh sôi nảy nở, phúc/lộc được đại diện bởi con dơi và quả phật thủ (mà phát âm nghe giống như phúc thọ – fu shou)

peach-4  peach-5

Quả phật thủ có tên như vậy vì trông giống bàn tay của đức Phật và trong tiếng Hoa cũng vậy: foshao (佛手). Nó biểu tượng cho phúc, thọ.

finger citron = phật thủ; motif phật thủ trên đĩa thời kỳ giửa Minh.

finger citron = phật thủ; motif phật thủ trên đĩa thời kỳ giửa Minh.

KhanhHoaThuyNga

 

MỤC LUC – SƯU TẦM GỐM SỨ TRUNG HOA – KIẾN THỨC

Read Full Post »