Feeds:
Bài viết
Bình luận

Posts Tagged ‘phố cổ Hội An’

Bảo tàng gốm sứ mậu dịch Hội An – Địa chỉ: Số 80 Trần Phú, Hội An.

Được xây dựng từ năm 1995, lưu giữ trên 430 hiện vật gốm sứ có niên đại từ thế kỷ 8 đến thế kỷ 18. Được xây dựng vào năm 1995, bảo tàng lưu giữ trên 430 hiện vật gốm sứ có niên đại từ thế kỷ 8 đến thế kỷ 18. Hầu hết các hiện vật là gốm sứ mậu dịch có nguồn gốc từ Trung Cận Đông, Ấn Độ, Trung Hoa, Nhật Bản, Thái Lan, Việt Nam… minh chứng cho vai trò quan trọng của thương cảng Hội An trong mạng lưới mậu dịch gốm sứ trên biển vào các thế kỷ trước, đồng thời cũng cho thấy quan hệ giao lưu văn hoá- kinh tế quốc tế đã từng diễn ra rất mạnh mẽ ở Hội An.

Hình chụp do Khanhhoathuynga thực hiện…

Hội An là một thành phố trực thuộc tỉnh, được thành lập ngày 29 tháng 1 năm 2008 theo Nghị định số 10/2008/NĐ-CP[1] của Chính phủ Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Hội An hiện nay đã được công nhận là đô thị loại III, trực thuộc tỉnh Quảng Nam.

 

MỤC LỤC – MỘT SỐ BỘ SƯU TẬP GỐM SỨ

Advertisements

Read Full Post »

 Nếu Hội An không còn phố cổ… 

 Hội An không còn là một phố thị đìu hiu sau khi trở thành Di sản văn hóa thế giới vào năm 1999. Nhưng vẻ sôi động, nhộn nhịp hàng ngày chỉ là bề ngoài, còn trong sâu thẳm, nỗi khổ của người dân sống trong lòng thành phố di sản cùng bao lo âu về sự hiện hữu, tồn vong của khu phố cổ vẫn còn đó…

“Phố cổ là phố khổ”, “Nhà cổ là nhà khổ”…, nhiều người đã từng nói thế về Hội An. Khổ vì luôn phải thường trực chống đỡ sự xuống cấp của các kiến trúc cổ: nhà ở, nhà thờ họ, đình, chùa, hội quán…, khổ vì phải tuân thủ những quy định bảo tồn của chính quyền địa phương, khổ vì không thể xoay xở được kinh phí để sửa chữa, để hoàn nguyên di tích. Nhưng người Hội An vốn có truyền thống thích ứng với những điều kiện sống nhiều biến cải trong diễn trình lịch sử mấy trăm năm, vì thế khi những giá trị văn hóa của đô thị cổ được thế giới tôn vinh thì việc phải giữ gìn cho được những giá trị ấy được họ xác định là lẽ sống còn. Từ năm 1997, bằng nhiều nguồn kinh phí, Hội An đã đầu tư hơn 66 tỷ đồng tu bổ 166 di tích, hỗ trợ hơn 5,2 tỷ đồng tu bổ 110 di tích, các gia đình cũng đã tự bỏ tiền tu sửa mỗi năm khoảng 200 ngôi nhà…
 
Với 9 năm là di sản văn hóa thế giới, thay thế một Hội An – “phố thị đìu hiu”, một Hội An – “thành phố dưỡng già” là một nhịp sống đô thị với gần 20.000 người dân đang sinh sống sôi động, bán mua nhộn nhịp hàng ngày. Nhưng đó là vẻ bề ngoài, còn trong sâu thẳm, “nỗi khổ” của người dân sống trong lòng thành phố di sản cùng bao lo âu về sự hiện hữu, tồn vong của khu phố cổ vẫn còn đó. Bão lũ là hiểm họa ngày càng rõ nét, đe dọa hàng năm. Bình quân mỗi năm khu phố cổ phải chịu đựng từ hai đến ba cơn lũ, mỗi cơn kéo dài ba, bốn ngày với lưu tốc dòng chảy ngày càng hung bạo. Trong cơn lũ lịch sử vào trung tuần tháng 11/ 2007 có hơn 900 di tích trong tổng số hơn 1.000 di tích bị xuống cấp do phải ngâm nước và chống chọi với dòng nước chảy xiết nhiều ngày.
Nhưng một dòng lũ âm thầm mà không kém phần nguy hiểm đang tàn phá từng kèo nhà, cột nhà… hàng ngày, hàng giờ là mối mọt, nấm mốc. Hầu hết các di tích đều đang xuống cấp, nhiều di tích xuống cấp nghiêm trọng có nguy cơ sụp đổ bất cứ lúc nào. Nguồn kinh phí tu bổ một di tích nhà cổ gấp ba, bốn, thậm chí gấp chục lần so với nhà bê tông hiện đại, trong khi nguyên vật liệu để tu bổ như gỗ nhóm I, nhóm II hay ngói âm dương… và những vật liệu truyền thống khác thì không phải muốn mua là có, việc khai thác rừng Quảng Nam đã bị nghiêm cấm, các lò nung vôi, gạch, ngói theo cách thức truyền thống cũng bị cấm hoạt động để bảo vệ môi trường.
Mới đây, tôi có đọc bản dự thảo cuốn phim tài liệu về sự nghiệp bảo tồn Hội An trong vòng 10 năm, từ trước khi Hội An được công nhận di sản văn hóa thế giới (năm 1999) tới nay. Một con số khiến tôi không khỏi bận tâm đó là trong vòng 10 năm qua, ở khu phố cổ đã có 83 trường hợp chuyển nhượng chủ sở hữu và 181 trường hợp cho thuê nhà, nghĩa là đã có 264 chủ những ngôi nhà di tích, tương đương với 3.000 cư dân phố cổ Hội An đã phải rời khỏi ngôi nhà của mình vì bán hoặc cho người khác thuê (hơn 80% số người mua nhà, thuê nhà chủ yếu làm cửa hiệu để kinh doanh). Tất nhiên, việc giãn dân ra vùng ngoại vi khu phố cổ để tránh áp lực do dân số gây ra cho di sản là cần thiết, đúng đắn; việc chuyển nhượng cho thuê nhà khi chủ nhân di tích không đủ điều kiện kinh tế sửa chữa nơi ở của mình là điều không tránh khỏi nhưng con số 3.000 cư dân phố cổ rời khỏi, ngôi nhà mà họ đã gắn bó cả đời, thậm chí từ nhiều đời, thì làm sao khiến lòng người không khỏi xót xa?
 

 

Những dãy phố cổ ở Hội An gần như còn được giữ nguyên vẹn

 

Ngôi nhà Hội An từ bao đời xưa đã là ngôi nhà để buôn bán, tất nhiên rồi, vì nơi đây từng là cảng thị sầm uất với những cửa hiệu lớn đã trở thành thương hiệu nổi tiếng trong nhiều thế kỷ, nhưng ngôi nhà Hội An trước hết vẫn là ngôi nhà để người ta ở trong đó, lấy vợ, lấy chồng, sinh con, đẻ cái… Một ngôi nhà gắn bó máu thịt khác hẳn một ngôi nhà chỉ thuần túy dùng để kinh doanh. Hãy thử vào một vài shop vải lớn đã đổi chủ sở hữu trong khu phố cổ, bạn sẽ không thấy vị trí bàn thờ tổ tiên, không thấy bếp, không thấy giếng trời… đâu nữa. Những vị trí linh thiêng như bàn thờ đã bị dời đi vì chủ nhân mới không ở đây nên không thờ cúng ông bà, họ cũng không nấu nướng ngày ba bữa nên chẳng cần tới bếp, sân trời cũng được che lại để tận dụng diện tích làm nơi bày hàng hóa. Cuộc sống với những người chủ mới đã thực dụng tới mức họ biến nhà bếp với bàn thờ ông Táo thành kho chứa hàng và tận dụng diện tích đến nỗi che luôn khoảng không gian “giếng trời” – vốn được coi là kiến trúc đặc trưng của nhà cổ Hội An.

Người Hội An có muốn bán nhà không? Tôi cho rằng phần đông không muốn. Nhưng họ vẫn phải bán, một phần do không thể lo liệu được tiền tu bổ theo đúng yêu cầu của bảo tồn di sản, phần khác do hiện nay nhiều ngôi nhà đang có quá nhiều chủ sở hữu, giá nhà lên khiến ai thấy cũng muốn đòi chia chác. Vài năm trước, ngôi nhà của ông Trần Sung ở số 98 trên đường Bạch Đằng được Nhà nước hỗ trợ 60% kinh phí tu bổ, tức là ông Sung đã phải bỏ ra 40% của số tiền vài tỉ để ngôi nhà có thể vững chãi như hiện nay. Nhưng sau đó, bốn chị em gái của ông đã đâm đơn kiện đòi chia nhà. Ông Sung đã phải trả tiền cho hết thảy bốn chị em ruột – dẫu từ lâu nay họ đều đã có nhà ở nơi khác. Số tiền đó lớn tới nỗi, cho đến nay, ở Hội An, có lẽ nhân vật như ông Trần Sung vẫn là trường hợp duy nhất có thể trả tiền cho các đồng sở hữu để trở thành chủ nhân duy nhất trong ngôi nhà của mình.

Hai vợ chồng ông La Vĩnh Diệu hiện đang ở ngôi nhà 16 Nguyễn Thái, ngôi nhà này không đứng tên ông. Ông sống ở đây, buôn bán và làm bổn phận của đứa cháu, trông coi nhà thờ tổ tiên. Ngôi nhà có tuổi đời hơn 150 năm nên nhiều phần đã xuống cấp. Thi thoảng bà con họ hàng cũng gửi tiền về nhưng chỉ đủ để tu sửa khu nhà thờ. Mỗi mùa lũ lụt, những người làm công tác bảo tồn Hội An đều đến nhắc nhở và phụ giúp vợ chồng ông chống đỡ nhà bằng những cột chống tạm để nó qua khỏi mưa gió…

Việc bảo tồn ở Hội An cũng không tránh khỏi có khi xảy ra chuyện lơ là hoặc sai sót về chuyên môn. May mắn là khi xảy ra điều đó, người ta đã kịp thời sửa sai. Tôi còn nhớ rất rõ sự quyết liệt của ông Nguyễn Sự – Bí thư Thành ủy Hội An trước những vi phạm trong bảo tồn, sửa chữa nhà cổ: “Với tốc độ vi phạm như hiện nay thì chỉ trong ba, bốn năm nữa chúng ta sẽ không còn phố cổ. Việc giữ gìn từng ngôi nhà, từng đầu hồi, vì kèo, mắt cửa… là vấn đề sống còn. Chúng ta phải quyết liệt, dứt khoát phải quyết liệt xử lý, tôi đã nói rồi, nhà nào lát nền gạch bông phải bóc nền ra, dán la phông trần phải bóc trần xuống, nếu xây lầu cũng phải đập lầu đi…”. Có những chủ cửa hiệu lớn sau khi mua hai, ba ngôi nhà cổ liền kề đã thông tường, đục vách để thuận lợi hơn cho việc kinh doanh nhưng sau đó, theo sự vận động của chính quyền, họ đã trả lại những vách ngăn, bức tường cho căn nhà để giữ lại vẻ đẹp kiến trúc vốn có của ngôi nhà cổ.

Tôi từng nghe về một dự định lớn của Hội An, rằng Hội An sẽ xin Chính phủ và vận động các nguồn vốn có được để mua lại những ngôi nhà cổ và sau đó, Nhà nước sẽ cho chính chủ nhân của ngôi nhà ở lại trong ngôi nhà ấy với giá cho thuê, mong muốn sẽ giữ lại được “chất Hội An” với “hồn phố”, “hồn người”. Để mua một ngôi nhà cổ loại đặc biệt sẽ tốn khoảng trên dưới chục tỉ. Giả sử, chỉ mua một trăm ngôi nhà thôi cũng tốn hàng ngàn tỉ đồng, quả là khó thực hiện, nhất là vào giai đoạn khủng hoảng kinh tế như hiện nay, nhưng nó cho thấy quyết tâm của người phố Hội. Trên thực tế, chính chủ những ngôi nhà cổ, đặc biệt là những người đã từng gắn bó cả đời, thậm chí nhiều đời với khu phố này, là những người có thể giữ gìn ngôi nhà và khu phố một cách tốt nhất. Dẫu biết dự định ấy có thể sẽ chỉ là giấc mơ, nhưng là một giấc mơ đẹp, cho chúng ta có quyền hy vọng…
Bài đăng trên trang vnciem.gov.vn
Hội An vẫn được xem như một bảo tàng sống
về kiến trúc và lối sống đô thị

Read Full Post »