Feeds:
Bài viết
Bình luận

Posts Tagged ‘jan – erik nilsson’

Khi nào thì một bản sao mô phỏng trở thành một cổ vật giả mạo?

Jan – Erik Nilsson

Tôi vừa mới nhận một tấm hình của một bản sao đồ sứ thời Vạn Lịch, tôi thấy món hàng đẹp, được làm rất tốt khá thu hút và hoàn toàn không có ý định lừa dối ai. Điều này hoàn toàn tương phản với chiếc đĩa vẽ hình cá dưới đây – 100% là đồ giả với ý đồ xấu.Tôi nhận thấy vấn đề “lúc nào một bản sao trở thành một món hàng giả ?” là đáng đặt ra.
Việc sưu tầm cổ vật thật giống nhiều với trò chơi trí tuệ: Ai gạt ai?

Đĩa cổ giả mạo

Đĩa cổ giả mạo


Đây là một trong những món đồ giả thú vị mà tôi từng gặp.
Chiếc đĩa vừa mới được làm cho trông giống một cái đĩa lõm đế thời Minh mạc ( cuối đời nhà Minh). Bạn có thể thấy là nó khá mới do có vết mạt đen bám vào viền ngoài đế đĩa, ánh hơi xanh hơn của men trên phần lõm của đế đĩa so sánh với màu men ở phần bên ngoài rìa. Và nếu có thể cầm trên tay, bạn có thể nhận thấy vẽ “rực rỡ tân thời” của lớp men này.
Cái đĩa nàyđã được xử lý hóa chất để trông có vẻ là một món đồ vớt được từ tàu đắm. Trang trí đỏ và xanh lá để nhìn giống như dòng đồ “Swatow” đã được thêm vào, và được mài, chà nhám cho mờ đi lớp men để trang trí men trông như mòn theo năm tháng. Vết tích của vật liệu mài có thể nhìn thấy sót lại tại các lổ kim nhỏ trên men, khi xem xét kỹ qua kính lúp 10x.
Một con cá được vẽ thêm vào rồi mới đến bước xử lý lớn – bằng keo dán hay chất dẻo nào đó tạo các đường sọc hơi nâu nham nhở. Tại sao người ta phải trải qua các bước rắc rối này để tạo một chiếc đĩa vẽ hình cá giả?
Một chiếc đĩa Thời Minh mạc ” swatow lõm đáy, men đỏ và xanh lá vẽ hình cá” có giá 50 – 100 USD ngày nay nên được trả giá, một phần vì trước kia chưa từng có hiện tượng này. Tuy nhiên có đáng không khi chỉ sản xuất một cái đĩa? Không chắc lắm, nhưng với 1000 cái loại này với giá 100usd/cái thì bài tính thương mại là hoàn toàn khác.

Thông thường sẽ không có vấn đề gì khi ta gặp một món đồ mà ngay lập tức nhận thấy ” dường như là đúng đời”. Nếu không phải như thế thì việc trả lời ” vậy nó được làm ra khi nào, trong trường hợp này” sẽ trở nên khó khăn hơn nhiều.
Ngay cả khi được sản xuất tại những thời điểm khác với hình thức món đồ thể hiện, chúng vẫn có thể hấp dẫn và sưu tập được. Những bản sao mô phỏng lúc nào cũng được làm ra, một số cổ vật xuất sắc thời “Minh” được sản xuất vào thời Ung Chính và một số đồ vật đẹp thời “Ung Chính” được làm trong thập niên 1920.
Vậy khi nào thì một bản sao mô phỏng trở thành một cổ vật giả mạo? Có lẽ chúng ta phải tìm hiểu ý đồ khi mua bán.Nếu nó được sản xuất, bán hay trao đổi chỉ với ý định là lừa gạt, tôi nghĩ chúng ta nên cho chúng là đồ giả (fake). Trường hợp giả mạo tồi tệ nhất mà tôi nhận xét là việc sử dung những biện pháp nhân tạo để làm sản phẩm trông già tuổi. Có nhiều sản phẩm phủ men được chà xát, đánh bóng, xử lý bằng acid, cố tình làm bể, nứt để trông được già tuổi, giống như chiếc ” đĩa trang trí cá” tội nghiệp này.
Chúng ta có nên nhìn vào quy mô của việc thương mại này theo một cách khác? Tại Trung Quốc việc làm và bán các bản sao mô phỏng cổ vật ( antique replica) thật sự là một nghành kinh doanh xuất khẩu lớn, vì việc xuất khẩu cổ vật chính hiệu là hoàn toàn nghiêm cấm.
Theo tôi, nghành thương mại “cổ vật” này được tổ chức rất tốt.
Những đồ gốm Đường Tam Thái ( Tang sancai) quan trọng và những cổ vật kỳ quặc khác đã được dùng mánh khóe để vượt qua TL Test ( phương pháp thử phát xạ huỳnh quang nhiệt). Thật ra chỉ là việc sử dụng đúng thiết bị với một vài sự cân chỉnh. Ở đâu đó chắc chắn có người biết phải mất bao nhiêu lần cho một ” tượng ngựa thời Đường” đi qua máy dò an ninh phi trường để ion hóa vừa đủ và trở thành 1250 tuổi khi được test.
Mặt hàng kinh doanh thuộc mọi triều đại và mọi loại chất liệu như đồ gỗ, thủy tinh, sơn mài, đồng, đá, ngọc, cẩm thạch, vải vóc, tranh vẽ, đồ sứ và mọi loại gốm khác. Ngay cả những hàng sứ mỹ nghệ được sản xuất muộn mãi 1920 – 1930 vẫn được làm nhân bản.
Những mảnh rời và có thể nguyên một sản phẩm triều đại Hán được điêu khắc từ những viên gạch thời Hán thật sự nhưng vô giá trị được lật lên từ những công trình làm đường. Chính bản thân tôi đã mua phải một “mảnh rời cổ vật thời Hán” với giá 25 USD tại một hội chợ. Những mảnh này là không thể phân biệt với đồ thật bằng thử TL test vì viên đá thật sự 2000 năm tuổi. Tuy nhiên quan sát kỹ có thể phân biệt được.
Một trò lừa khác là nghiền nát các mảnh vỡ của các cổ vật thật và trộn với keo dán với mục đích sửa chữa. Trò này cũng vượt qua TL test, một lần nữa đồ vật bị làm vỡ rồi được “sửa chữa” thành đồ thật nhưng hư hỏng.
“Đào phá lăng mộ” trộm qua đêm để tạo ấn tượng “giống như đồ vật thật sự” cho những thứ dĩ nhiên đã mới được chôn trước đó là trò lừa ở mức độ tinh vi hơn.Mới đây, nhiều tô gốm sứ lớn gọi là “Jun” được tuồn vào Singapore bởi một nhóm người và khẳng định hoàn toàn là đồ “đào” trộm. ( Trên các diễn đàn cổ vật Việt Nam, khi giới thiệu hàng cho cộng đồng thuật ngữ “đồ đào” vẫn thường xuyên được dùng cũng với ý nghĩa như trên nhằm gây ấn tượng là đồ thật)
Bằng những cách tương tự, những cuộc khảo sát “dò tìm cổ vật tàu đắm” cũng được tổ chức mà ở nơi đó người mua vớ phải những đồ cổ ướt nhẹp sau khi nó được “tuồn” về nhà nhưng khi khám nghiệm kỹ lưỡng hơn thì không được “cổ” như thế. Ngay bây giờ trên bàn tôi cũng có một số món như thế được gửi từ Đông Nam Á.
Theo kinh nghiệm của tôi, một số đồ cổ thật với chất lượng kém thường được chào chung với những món hàng giả mạo nhằm củng cố cho khả năng là đồ thật cho những món còn lại là chiêu chào hàng nhắm vào khách hàng tiềm năng. Xảo thuật này cũng dùng cho nhiều “lô” hàng lớn và nhỏ.

Sau tất cả những điều này việc gì phải làm? Từ bỏ và sưu tập mặt hàng khác? Tôi sẽ trả lời là không dù ngay cả đôi khi tôi thấy thật mệt mỏi với chuyện này.Nền công nghiệp làm hàng giả, tôi muốn nói, là mối đe dọa lớn đối với việc kinh doanh cổ vật hơn là các nhà sưu tầm cổ vật.

KhanhhoaThuynga lược dịch.

MỤC LUC – SƯU TẦM GỐM SỨ TRUNG HOA – KIẾN THỨC

Advertisements

Read Full Post »