Feeds:
Bài viết
Bình luận

Posts Tagged ‘Giang Tây’

LƯỢC SỬ NGHỀ GỐM TRUNG HOA 3 –

ceramic-pot

TỪ TRIỀU ĐẠI NHÀ ĐƯỜNG ĐẾN CUỐI TRIỀU ĐẠI NHÀ THANH

Như đã nhắc đến trong hai phần trước, sự đóng góp to lớn của những người thợ gốm dưới triều đại nhà Đường (618 – 907 ) là việc dũng cảm sản xuất ra nhưng vật dụng đa màu. Vào đầu triều đại nhà Đường, việc sản xuất “sancai”, hay các tượng gốm ba màu thống trị toàn cảnh sản xuất gốm sứ giai đoạn đó. Tượng gốm thời Đường gồm ba loại chính là tượng hình người, tượng hình thú, các hình tượng canh mộ đa dạng hay vật tùy táng.

Sự thành công của việc sản xuất gốm trong triều đại Tống (960-1279 A.D.) được nhìn nhận là vật dụng phủ men đơn sắc (monochrome). Men đơn sắc ngoạn mục nhất dưới thời nhà Tống là celadon, được gọi bằng nhiều tên khác nhau tùy theo độ sâu đậm nhạt và phong cách (dạng thức đường nứt). Sẽ có bài viết riêng về loại men này.

Việc sản xuất gốm phủ men trắng và xanh lam vào cuối triều đại nhà Nguyên (1280-1367) và bắt đầu triều đại nhà Minh (1368-1643) thông thường có chất lượng xấu, có thể vì thiếu thốn cobalt nhập khẩu trong suốt thời gian bất ổn chính trị. Trong triều đại Yung Lo (1403-1424), cả hai kỹ thuật tạo dáng và phủ men đều được cải tiến và đồ gốm đã có được cốt thân trắng hơn và màu men xanh lam đa dạng hơn hẳn đồ vật dưới thời nhà Nguyên. Màu xanh dưới men của đồ gốm thời kỳ Yung Lo và Shuen Te (1426- 1435) được ghi nhận vì sự phong phú tông màu xanh lam của chúng.

Trong suốt triều đại nhà Minh, rồng và phượng là họa tiết trang trí phổ thông nhất trên đồ gốm. Những bố cục khác như hình thú, hình thực vật và hình người trong vườn hay nội sảnh thường thường được trang trí cho đồ gốm xanh và trắng. Một điều đáng chú ý là sau triều đại Wan Li (1573-1620), rất ít đồ gốm sứ có mang dấu triện của vương triều Minh.

Đồ gốm “wucai” (ngũ sắc) mang đậm tính thời trang ở các giai đoạn triều đại Chia Ching (1522-1566) và Wan Li (1573-1620)rất thường được phủ men dưới những dạng thức đầy màu sắc. Rất thường là những màu sắc hơi quá nặng nề. Những loại màu hay được dùng là đỏ, vàng, xanh lá cây đậm và nhạt, màu tím cà và màu xanh lam dưới men. Trong triều đại nhà Minh, nhiều loại đồ sứ khác nhau đã được trang trí hoa văn ngay trên nền men màu, chúng bao gồm những đồ vật với họa tiết men màu xanh lá cây trên nền men vàng, họa tiết men màu vàng trên nền men xanh lam, họa tiết men màu xanh lá cây trên nền men đỏ, và những cách phối màu khác.

Một loại đồ gốm vẽ men màu khác đáng ghi nhận được sản xuất dưới triều đại Minh là “susancai” hay “ba màu”. Ba màu sắc chính là vàng, xanh lá cây và tím cà. Gốm sứ “ba màu” dưới triều đại Minh xuất hiện ở các vương triều Hsuen Te, Chia Ching và Wan Li.

Đỉnh cao sản xuất gốm sứ được nhìn thấy ở thời kỳ trị vì của Hoàng đế Kang Hsi (1622-1722), Yung Chen (1723-1735) và Chien Lung (1736-1796) của triều đại nhà Thanh, trong suốt thời kỳ này có sự cải tiến trông thấy ở mọi dạng gốm sứ, bao gồm đồ gốm “xanh và trắng”, “polychrome”,đồ gốm “wucai”,…Men bóng được cải tiến ở thời kỳ đầu nhà Thanh được nung ở nhiệt độ cao hơn nên cũng đạt được vẻ đẹp bóng bẩy hơn gốm sứ thời nhà Minh.

antique-porcelain

Việc sản xuất đồ gốm “duocai” (gốm phủ men hai mặt hoặc hai màu men gốm trộn lẫn vào nhau) dưới thời Yung Chen đã đạt được đỉnh cao hòan thiện mới trong cả hai lĩnh vực số lượng và kỹ thuật.

Việc sử dụng bột men màu “ fencai” trong trang trí đồ sứ đưa vào áp dụng đầu tiên dưới thời Kang Hsi, đồ gốm “fencai” đạt đến trình độ thành thục ở kỷ nguyên Yung Chen. Khi các loại bột men màu “ fencai” đã được cải tiến và có các gam màu rộng rãi hơn và mỗi loại lại có thể áp dụng trong các dạng thức tông màu khác nhau, chúng có thể được dùng để miêu tả một số cấu trúc hình ảnh phức tạp cao như của các dạng hoa và thực vật, hình vẽ và ngay cả côn trùng.

Thanh triều là thời kỳ được đặc biệt ghi nhận về sản xuất đồ gốm men màu. Trong lĩnh vực “monochrome”, thợ gốm Thanh triều cũng đã thành công trong việc tái tạo lại hầu hết các màu men nổi tiếng được tìm thấy trên các đồ gốm của các triều đại Tống, Nguyên , và Minh. Thêm vào đó, họ đã sáng tạo một số men màu mới đặc biệt trong số đó là Sang-de-boeuf ( một dạng màu đỏ), màu tím, màu đỏ san hô, màu đen bóng. Cả bốn màu trên được phát minh dưới thời kang Hsi.

Những người thợ gốm thời Yung Chen đã phát minh một màu men đỏ lửa hồng (lujun) được sản xuất khi nung hai lần. Và nhiều loại khác nữa…

dsc_0109

Khi triều đình Minh bị nhà Thanh lật đổ (khoảng năm 1639-1700) và khi triều đình nhà Thanh bị chế độ Cộng Hòa Trung Hoa lật đổ (khoảng năm 1909-1915) thì sự xáo trộn giữa hai thời kỳ này gây hậu quả là việc sụp đổ các lò gốm chính thức được công nhận. Ở nơi xảy ra biến cố, những lò gốm tư nhân được thành lập bởi những người vận hành lò và những nghệ nhân trước kia đã từng làm việc trong các lò gốm hoàng gia. Với tay nghề của họ, họ đã sản xuất ra những đồ sứ chất lượng cao, như ‘những đồ sứ xuất khẩu được làm trong thời kỳ chuyển tiếp Minh sang Thanh’, mà đã dành được sự tán thưởng cao ở thị trường hải ngoại, và các bản mô phỏng xuất sắc các đồ gốm sứ thời kỳ Tống, Nguyên và Thanh được làm ra trong suốt “giai đoạn đầu của nền Cộng Hòa Trung Hoa”, hầu như giống hoàn toàn khi so với tác phẩm nguyên bản.

Khi chiến tranh nổ ra vào năm 1937, châm ngòi bởi sư kiện “Lu Kuo”, Lư Cầu Kiều, mọi lò gốm đều bị đóng cửa. Những người vận hành và nghệ nhân bị phân tán, phần nhiều trong số họ hành trình về phía nam để mưu sinh lập nghiệp. Khi hòa bình trở lại năm 1945, sự ổn định xã hội kéo theo việc tái thiết lại kỹ nghệ gốm sứ. Trong khoảng thời gian kéo dài 50 năm trở lại đây, kỹ nghệ gốm sứ đã lấy lại được sự khải hoàn trước đây và đang hưởng được sự phát triển phồn vinh. Trong hai mươi năm qua, kỹ nghệ gốm sứ đang phát triển với bước tiến nhanh.

Khanhhoathuynga dịch theo Articlebase và Arttique.

MỤC LỤC – SƠ LƯỢC VỀ NGHỀ GỐM TRUNG HOA

MỤC LUC – SƯU TẦM GỐM SỨ TRUNG HOA – KIẾN THỨC

Advertisements

Read Full Post »

« Newer Posts