Feeds:
Bài viết
Bình luận

Posts Tagged ‘Đồ giả cổ’

Thị trường cổ vật Việt Nam – bài 5

Trước đây, dù pháp luật không thừa nhận sở hữu tư nhân về di sản văn hoá và nghiêm cấm mọi hành vi mua bán cổ vật nhưng trên thực tế vẫn tồn tại một thị trường “đen” về cổ vật. Từ “giới thợ chạy” ở các địa phương, cổ vật được tuồn về Hà Nội, về thành phố Hồ Chí Minh, Huế, Đà Nẵng…bày bán công khai trong các tiệm với cái tên danh nghĩa: cửa hàng lưu niệm. Những đường phố Hàng Gai, Hàng Đào, Kim Liên, Đồng Khởi, Lê Công Kiều… từng là những tụ điểm buôn bán cổ vật vô cùng náo nhiệt. Ở miền Bắc, vào những thập niên 80-90, các tỉnh Hà Sơn Bình, Hà Tuyên, Vĩnh Phú, Thanh Hoá, Nghệ Tĩnh, Hải Hưng… là những nơi cung cấp cổ vật quí hiếm nhất cho trung tâm Hà Nội. Ở miền Nam, các tỉnh có di tích Sa Huỳnh, Chăm Pa, Óc Eo là vệ tinh của các cửa hàng buôn bán ở thành phố Hồ Chí Minh. Vào thời kỳ ấy, giới buôn lậu chủ yếu săn tìm cổ vật tại các địa phương thông qua đổi chác với vật ngang giá chung là quần bò, áo phông, mì chính…Cổ vật về tay con buôn, được bán bằng ngoại tệ mạnh, phần lớn là cho người sưu tập nước ngoài mà trong đó không ít là con buôn cỡ quốc tế. Cổ vật Việt Nam, vì thế, bị thất thoát, “chảy máu” trầm trọng.

Hiện nay, với sự cho phép của Luật Di sản văn hoá 2001, thị trường cổ vật được công khai hoạt động. Cổ vật được chính thức nhìn nhận dưới góc độ một loại tài sản, loại hàng hoá đặc biệt không chỉ có giá trị về lịch sử, văn hoá, khoa học mà còn có khả năng đem lại lợi ích kinh tế cho các chủ sở hữu. Tuy nhiên, không phải mọi cổ vật đều có thể tham gia lưu thông. Đó phải là những hiện vật thuộc sở hữu tư nhân và các hình thức sở hữu khác ngoài sở hữu toàn dân, sở hữu của các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị xã hội, phải là những tài sản có nguồn gốc hợp pháp, đã đăng ký sở hữu tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Trên cơ sở những quy định thông thoáng, cởi mở của pháp luật di sản văn hoá hiện hành, thị trường cổ vật nước ta đã “khởi động”. Song, thực tế cho thấy tính lành mạnh và sự vận hành qui củ, trật tự của nó vẫn chưa được đảm bảo. Việc mua bán các tài sản văn hoá có nguồn gốc bất hợp pháp không những chưa chấm dứt mà còn gia tăng một cách sôi động. Các cổ vật có xuất xứ khảo cổ học được đưa vào lưu thông vừa nhiều về số lượng vừa đa dạng về chủng loại, trong đó có cả những đồ “quốc cấm” như trống đồng, thạp đồng…Người ta còn công khai trao đổi, mua bán những cổ vật vốn thuộc về di tích như sắc phong, tượng , lư hương, đỉnh đồng, thanh kiếm, áo thành hoàng…Thậm chí, các chi tiết kiến trúc tưởng không thể tách rời di tích, là một phần khăng khít của di tích như bức phù điêu nổi, các mảng trang trí kiến trúc trên các đầu dư, bức cốn, kẻ chuyền, các linh vật gắn trên mái và nóc đình chùa… cũng trở thành mặt hàng đắt giá. Những điều đó cho thấy nếu tiếp tục buông lỏng quản lý, thiếu kiểm soát chặt chẽ, vô hình trung chúng ta đang dần biến thị trường cổ vật mặc nhiên thành nơi tiêu thụ các tài sản có được do trộm cắp của đình, chùa, đền, miếu… hoặc đào bới trái phép các di chỉ khảo cổ học, qua đó làm tăng thêm nguy cơ chảy máu cổ vật và xuống cấp nghiêm trọng hệ thống di tích.

Ngoài ra, thị trường cổ vật hiện nay còn khá lộn xộn bởi sự xuất hiện ngày càng nhiều các đồ giả cổ, đồ nhái được sản xuất ở trong nước (Bát Tràng, Hà Nội, Nam Định, Huế, Đà Nẵng…) và nhập về từ nước ngoài (Campuchia, Thái Lan, Trung Quốc…). Bên cạnh việc tranh thủ khai thác kỹ năng tinh xảo của các nghệ nhân trong việc làm đồ nhái cổ “trông như thật”, giới buôn bán cổ vật còn tìm mọi cách để trà trộn cổ vật với đồ mỹ nghệ, “đánh đồng” đồ cổ với đồ giả cổ. Dạng thứ nhất là đồ cổ được làm mới nhằm đánh lừa cơ quan kiểm tra nhà nước bằng cách đánh bóng, làm vệ sinh sạch sẽ, vá víu những chỗ bể. Dạng thứ hai là đồ mới giả làm đồ cổ để đánh lừa khách hàng thông qua mánh khoé: ngâm … cho đồ gốm, ngâm… cho đồ đồng, bôi hắc ín, đất cát cho đồ đá, ngâm nước, bỏ vào tổ mối, phơi nắng mưa hàng tháng trời cho đồ gỗ… Công phu hơn, họ còn lấy mẫu trong catalogue rồi mang sang tận Trung Quốc, Thái Lan đặt hàng, khi làm xong lấy bản vẽ mang về, hàng chỉ chọn một đến hai cái đẹp nhất, huỷ bỏ tất cả những cái còn lại, tạo thành vật độc nhất vô nhị, kích thích mốt sưu tầm những món độc bản của các nhà sưu tập… Mặc dù Bộ Văn hoá – Thông tin (trước đây) và Bộ Văn hoá – Thể thao và Du lịch (hiện nay) đã cùng với Bộ Thương mại (trước đây), Bộ Công Thương (hiện nay), Bộ Công an. Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan họp bàn các phương án chống làm đồ giả cổ nhằm hạn chế sự nhầm lẫn khi giám định tại cửu khẩu, tạo thông thoáng cho khách xuất nhập cảnh, tăng cường ngăn chặn xuất lậu đồ cổ…nhưng hiệu quả thực tế còn rất khiêm tốn. Nhà nước vẫn thất thu thuế từ các hoạt động mua bán cổ vật, đồng thời quyền lợi hợp pháp của các nhà sưu tầm chân chính cung không được đảm bảo.

Vậy giải pháp nào để lành mạnh hoá, công khai hoá thị trường cổ vật ở Việt Nam hiện nay ?

– Trước hết, Nhà nước phải có một hành lang pháp lý đầy đủ và chắc chắn để thị trường cổ vật vận hành thuận lợi. Pháp luật cần phải rõ ràng và cụ thể hơn nữa khi điều chỉnh vấn đề nguồn gốc hợp pháp của các sưu tập tư nhân, một mặt nghiêm cấm việc buôn bán, trao đổi những cổ vật có nguồn gốc từ hệ thống di tích và các di chỉ khảo cổ học, mặt khác nên thừa nhận những di vật khảo cổ học đã thuộc về lịch sử, chịu sự chi phối của những hạn chế lịch sử trong thời kỳ trước đây – khi mà giá trị cổ vật chưa được coi trọng đúng mức, cổ vật thậm chí còn bị “đem lót đường, làm chuồng lợn”. Phải xây dựng danh mục các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia được phép và không được phép lưu thông, được phép và không được phép xuất khẩu. Phải sớm ban hành qui chế mua bán, trao đổi, tặng cho, thừa kế di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, quy chế về tổ chức và hoạt động của các cửa hàng mua bán di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, quy định cụ thể trách nhiệm của những cửa hàng này trong việc đảm bảo mặt hàng bán ra là cổ vật thật. Đồng thời cho phép việc sản xuất đồ giả cổ trên cơ sở có đăng ký sản xuất kinh doanh có dấu hiệu riêng của nhà sản xuất nhằm góp phần giảm thiểu, hạn chế những hiện tượng tiêu cực, gian dối.

– Bên cạnh loại hình cửa hàng mua bán cổ vật, cần phải có một thị trường đấu giá mang tính quốc gia và khu vực với lực lượng nòng cốt là hệ thống các công ty đấu giá. Thực hiện giải pháp này sẽ kiểm soát được giá cả của cổ vật, khắc phục tình trạng cổ vật bị bán đi với giá rẻ mạt, không tương xứng với giá trị vốn có của nó, đồng thời ngăn chặn dòng chảy cổ vật trong nước ra nước ngoài, đảm bảo nguồn thuế cho nhà nước.

– Đặc biệt, phải tăng cường quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với thị trường cổ vât. Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động của các cửa hàng mua bán cổ vật. Phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước về di sản văn hoá với các lực lượng quản lý thị trương, công an, hải quan, kiểm lâm…tạo sức mạnh đồng bộ trong việc xử lý kịp thời, công khai và kiên quyết các hành vi buôn bán, vận chuyển trái phép các tài sản văn hoá.

– Những giải pháp nói trên có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành và phát triển một thị trường cổ vật lành mạnh, thông suốt và quy củ, từ đó góp phần bảo vệ và phát huy giá trị nguồn di sản văn hoá độc đáo này../.

Tác giả : Th.s Trần Thị Thu Hà

 

* MỤC LỤC – TIN TỨC THỜI SỰ NGÀNH GỐM 

Advertisements

Read Full Post »

Cổ vật thật, giả lẫn lộn

trang trí bằng cổ vật

trang trí bằng cổ vật

Chơi đồ cổ là một thú vui tao nhã, tạo cho người chơi tích lũy thêm kiến thức về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, địa lý… Tuy nhiên, đồ giả cổ xuất hiện ngày càng tinh vi, hoàn hảo, dân chơi có nghề mà chủ quan vẫn bị nhầm như thường…

Ông Tống Trung Tín, Viện trưởng Viện Khảo cổ học Việt Nam, khuyến cáo: Đồ giả cổ đã lọt vào một số bảo tàng tỉnh và xuất hiện trên không ít ấn phẩm. Do vậy, các nhà bảo tàng ở các tỉnh nên thận trọng khi sưu tầm hiện vật, tránh để lọt đồ giả cổ vào các bảo tàng Nhà nước. Đồng thời, các nhà khoa học phải nâng cao trình độ chuyên môn, đi sâu nghiên cứu những nơi làm giả đồ cổ, tránh nhầm lẫn trong quá trình đánh giá, phát hiện các hiện vật cổ.

Ai nên khôn mà chẳng dại… vài lần!

Đồ cổ giả không chừa một ai, cả những người chơi lâu năm hay những người mới vào nghề, hầu như ai cũng từng bị “dính” một lần. “Ngày em mới chơi được một đàn anh để lại cho 1 cái lọ nhỏ cao khoảng 35cm với giá 200.000đ và cho biết là đồ “ông thiếu”. Không những thế, đại ca đó còn kể cho nghe về tiểu sử của “ông thiếu” như thế nào, tại sao lại có dòng đồ “ông thiếu”. Mãi mấy năm sau mới biết… Đó là một kỉ niệm buồn song cũng là một bài học” – anh Hữu Hội, một người chơi đồ cổ chia sẻ.

Ông Vũ Anh Tuấn (Q.Hoàn Kiếm, Hà Nội) mua của Trần Kim Hoa – một đối tượng chuyên buôn bán đồ cổ ở phố Lê Công Kiều, Q.1, TP.HCM – ba món đồ đồng thời Hán với giá 54.000 USD. Về đến Hà Nội, nghi ngờ mua phải đồ giả nên ông Tuấn mang đi giám định. Kết quả, cả ba đều là đồ giả (sản xuất năm 2000 tại Trung Quốc). Tương tự, ông Nguyễn Tiến Trường, ngụ Lê Công Kiều, Q.1, TP.HCM, mua nhầm 10 món cổ vật giả từ Trung Quốc với giá 233.500 USD. Anh L.V.H, một người mới vào nghề chơi đồ cổ kể: “Hú vía, vừa rồi có người rao bán 1 cái đĩa Càn Long, nói là đồ ngự dụng, giá họ đòi gần 1 căn hộ chung cư, em đã định mua nhưng khi nhờ giám định thì phát hiện ra đây không phải là đồ thật. Đồ giả cổ vật nhìn tận mắt, sờ tận tay mà nhiều khi vẫn không phát hiện ra. Là dân trong nghề, chủ quan vẫn bị nhầm như thường”.

Lật lại Hồ sơ chuyện củ cách đây gần chục Năm:

Với mong muốn trở thành hội viên Hội Đồ cổ TP.HCM, ông Nguyễn Tiến Trường – ngụ tại Phó Đức Chính, phường Nguyễn Thái Bình (quận 1) – bắt đầu việc sưu tầm đồ cổ vào cuối năm 2000.

Đến khu “chợ” đồ cổ nổi tiếng ở thành phố trên đường Lê Công Kiều, ông Trường được “bà chủ” Trần Kim Hoa giới thiệu sáu món cổ vật đời nhà Thương, nhà Chu (Trung Quốc) “có niên đại trên 2.000 năm” gồm một tượng vua bằng đồng, hai chân đèn đồng, hai tượng người cưỡi thú và hai lư tròn… Tổng cộng giá 233.500 USD.

lecongkieu-1

Những đồ vật được bày bán tại “phố đồ cổ” Lê Công Kiều

 

Ông Trường giao đủ tiền, sau đó đem đi giám định tại phòng kiểm tra văn hóa phẩm xuất nhập khẩu (Sở Văn hóa – Thông tin) để làm thủ tục xin gia nhập Hội Đồ cổ thành phố, nhưng kết quả giám định cho thấy toàn bộ số cổ vật trên đúng là đồ Trung Quốc nhưng không phải cổ mà chỉ là giả cổ, mới được “sáng tác” ở thế kỷ… 21.

Ông Trường tìm gặp Trần Kim Hoa để trả lại sáu món cổ vật dỏm thì “trùm” Hoa lật lọng. Ông tố cáo sự việc lên Bộ Công an thì bà hăm dọa, thách thức, thậm chí còn thuê côn đồ dằn mặt gia đình ông Trường.

Ngày 31-10-2002 lực lượng cảnh sát (Bộ Công an) đã thực hiện lệnh bắt khẩn cấp Trần Kim Hoa, đồng thời khám xét nơi ở của bà tại số 38 Lê Công Kiều, Q.1 thu giữ hàng chục món đồ giả cổ.

Tại Cơ quan cảnh sát điều tra (Bộ Công an), bà Hoa khai nhận số đồ giả cổ này mua của Trần Công Kỷ, làm nghề buôn bán hàng mỹ nghệ, đồ giả cổ từ Trung Quốc về VN. Trần Công Kỷ cũng thừa nhận mối quan hệ với “trùm” Hoa nhưng nói rõ rằng đó là đồ giả cổ mới do Trung Quốc sản xuất, việc bà Hoa lừa đảo thế nào ông không biết. Ông cũng cho biết số đồ giả cổ mà Trần Kim Hoa lừa bán cho ông Trường ông chỉ mua khoảng 50 triệu đồng.

Ngày 27-9-2000, bà Vũ Thúy Nga ngụ tại Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm (Hà Nội) cùng mẹ là Ngô Thị Kim Thư vào TP.HCM, đến mua của Trần Kim Hoa ba món đồ đồng thời nhà Hán (Trung Quốc) gồm tước nắp có con chim, lọ với một con chim trên nóc và một tượng người cầm đèn, giá tất cả là 54.000 USD.

“Trùm” Hoa đã viết biên nhận nếu không đúng sẽ trả lại tiền. Trở ra Hà Nội, qua một số người có kinh nghiệm trong lĩnh vực đồ cổ, bà Nga phát hiện ba món hàng mua trên là đồ giả cổ. Lập tức bà quay vào TP.HCM gặp Trần Kim Hoa. Hai bên thỏa thuận đem cổ vật đi giám định.

Tuy nhiên, hai tháng sau “trùm” Hoa không có giấy giám định nên phải trả lại 20.000 USD và hứa sẽ trả tiếp số tiền còn lại, song đến nay vẫn chưa trả. Cơ quan cảnh sát điều tra (Công an TP.HCM) đã triệu tập Trần Kim Hoa lên thẩm vấn, bà Hoa khai “ba món đồ trên do bố mẹ chồng chết năm 1987 để lại cho chồng tôi, và tôi đem bán”.

Hai trong sáu món cổ vật giả mà Trần Kim Hoa lừa bán cho ông Nguyễn Tiến Trường

Hai trong sáu món cổ vật giả mà Trần Kim Hoa lừa bán cho ông Nguyễn Tiến Trường

Chơi đồ vớt, nhiều dân chơi “chết” vì thích hà, ốc bám bên ngoài. Ở Hà Giang vừa qua có bán những xô đồng cổ giá khoảng hơn 20 triệu đồng một chiếc nhưng thực tế đó toàn là đồ cổ giả, vì kỹ nghệ làm giả cổ tinh xảo đến mức có lò chuyên làm cổ vật giả nuôi cả con hà cho bám vào món đồ, đến khi mang bán có cả xác hà bám trên đó, khiến nhiều người tưởng là cổ vật thật.

Không có một cổ vật nổi tiếng nào chưa được làm phỏng lại, đối với một số cổ vật thuộc dạng hiếm thì việc nhìn tận mắt, sờ tận tay là gần như không tưởng nên việc mua phải đồ cổ giả là điều khó tránh khỏi. Thậm chí, có những người mua phải đồ cổ giả, sau khi nhờ giám định vẫn không tin được đó là đồ giả. Rồi nhiều khi phải tự động viên nhau là “nộp học phí quá tay”, “ai nên khôn mà chẳng dại… 3… 4… 5 lần”.

Giải pháp nào cho vấn nạn giả cổ vật?

Trao đổi với chúng tôi qua điện thoại, ông Tống Trung Tín, Viện trưởng Viện Khảo cổ học Việt Nam cho biết: Việt Nam đang phải đối mặt với vấn nạn làm cổ vật giả. Thời gian qua, các ngành chức năng đã phát hiện một số cơ sở sản xuất đồ cổ giả tại Hoa Lư (Ninh Bình), quận Hai Bà Trưng, huyện Mê Linh (Hà Nội). Viện Khảo cổ học Việt Nam đã giám định nhiều cổ vật ở Hà Nội, Thanh Hoá, Quảng Ninh… và nhận thấy, việc làm giả cổ vật hết sức tinh vi, khéo léo với trình độ công nghệ cao. Đã có không ít người thiếu kinh nghiệm, chưa sành kỹ năng nghề nghiệp nên bị mất không ít tiền bạc do mua phải cổ vật giả. Ngay cả các nhà khảo cổ nếu không chuyên sâu, không từng nghiên cứu các trung tâm làm giả đồ cổ cũng dễ bị nhầm lẫn.

Hiện có một số hình thức làm giả cổ vật như sau: Đồ gỗ cổ được mô phỏng rồi ngâm tẩm, làm giả màu sắc của thời gian mà phổ biến là tượng Phật. Mô hình nhà thời Hán và đồ đất nung thời Lý – Trần bị làm giả bằng cách dùng bột đất của chính di vật thời đó nghiền ra rồi mô phỏng lại. Các loại trống đồng, tiền kim loại thường được đúc giả cổ, trống đồng Đông Sơn được gò lại rồi làm giả màu sắc thời gian. Với loại rồng, phượng thời Lý – Trần, những kẻ làm giả dùng chính mảnh vỡ của thời cổ gắn chắp lại với nhau tạo nên dáng vẻ của đồ vật hoặc vẽ thêm các hoa văn cổ, chữ cổ lên các hiện vật đồ sứ làm tăng giá trị của hiện vật.

Khi được hỏi về giải pháp cho thị trường đồ cổ thì ông Tín cho rằng: Việt Nam đã có luật về việc mua bán di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, nhưng việc thực thi pháp luật lại yếu nên việc ngăn chặn cổ vật giả gần như vô vọng. Đối với người chơi đồ cổ chân chính thì nên tìm đến các nhà khoa học trước khi mua bán. Tuy nhiên, việc phân biệt giữa người sưu tập, chơi đồ cổ chân chính với người buôn bán đồ cổ rất khó.

Cũng theo ông Tín, mặc dù luật đã có điều khoản ngăn cấm không buôn bán, tàng trữ cổ vật giả nhưng cơ quan chức năng chưa xử lý rốt ráo, chưa đi sâu vào điều tra, phát hiện. “Quan điểm của tôi là phải ngăn chặn từ gốc (từ khâu đào phá, buôn bán, tàng trữ), công an phải vào cuộc điều tra xử lý triệt để thì mới mong giải quyết được vấn nạn giả cổ vật như hiện nay”, ông Tín nói./.

(Báo Tiếng nói Việt Nam 05/2009)

Xem bài viết liên quan:  Bảo tàng có cổ vật giả?

* MỤC LỤC – TIN TỨC THỜI SỰ NGÀNH GỐM 

Read Full Post »