Feeds:
Bài viết
Bình luận

Posts Tagged ‘bài trí cổ vật’

CỔ VẬT TRONG CÁC DI TÍCH TRIỀU NGUYỄN Ở HUẾ

Sưu tập cổ vật gốm sứ

Sưu tập cổ vật gốm sứ

Trong 16 địa điểm di tích triều Nguyễn do Trung tâm Bảo tồn Di Tích Cố đô Huế(TTBTDTCĐ Huế) quản lý có 12 di tích đang bảo quản và trưng bày khoảng 2400 cổ vật. Ngoài ra, Huế còn có Bảo tàng Mỹ thuật Cung đình Huế (BTMTCĐ Huế), được coi là nơi cất giữ phần hồn của cổ tích, tập trung hơn 8300 cổ vật, phần lớn được sưu tập từ các cung điện, lăng tẩm của triều Nguyễn. Đó là những vật dụng từng gắn bó mật thiết với cuộc sống của các bậc đế hậu; những đồ dùng cho các nhu cầu sinh hoạt, lễ nghi, tín ngưỡng và quốc phòng của hoàng gia và triều đình nhà Nguyễn; những tặng phẩm, thương phẩm phản ánh các quan hệ ngoại giao, thương mại giữa Việt nam với các nước Trung Hoa, Nhật Bản, Pháp, Hà Lan, Anh, Thái lan…trong khoảng thời gian từ giữa thế kỷ XX.

Ngoài BTMTCĐ, Huế là nơi tập trung nhiều nhất những cổ vật của triều Nguyễn, các di tích như: lăng Thiệu Trị, lăng Tự Đức, lăng Đồng Khánh, lăng Khải Định, Thế Tổ Miếu, điện Thái Hòa, điện Huệ Nam, khu lưu niệm Đức Từ Cung… là những nơi đang thờ tự và trưng bày những cổ vật quý giá nhất của triều đại này.

Điện Biểu Đức ở lăng Thiệu Trị hiện đang trưng bày những bức tranh gương có kích thước lớn nhất Việt Nam ghi lại những bài ngự chế thi và hai bức trướng bằng gỗ khắc cẩn hai bài ngự chế văn Cơ Hạ viên và Điện khai văn án của vua Thiệu Trị bằng xà cừ rất tinh xảo.

Kim chi ngọc diệp

Kim chi ngọc diệp

Điện Hòa Khiêm trong lăng Tự Đức có nhiều cổ vật quý bằng ngà như bộ xăm hường hay bộ ấn triện của vua Tự Đức; những chiếc chóe bằng pháp lam ngũ xắc xứng đáng được mệnh danh là những lưu vật thiên sót của nghệ thuật pháp lam thời Nguyễn. Đặc biệt, nơi đây còn lưu giữ sưu tập tranh gương gần 20 bức, vẽ cảnh minh họa những bài thơ ngự chế của vua Thiệu Trị. Đó là những bài thơ trong Ngự đề danh thắng đồ hội thi tập, được nhà vua tuyển chọn, giao cho chánh sứ Trương Hảo Hợp, khi đi sứ sang thanh vào năm 1845, thuê thợ Trung Hoa đề thơ lên kính và vẽ tranh minh họa. Điện Lương Khiêm, nơi thờ Đức Từ Dũ, bà Thái hậu sống thọ nhất trong số các phi tần thời Nguyễn, cũng là nơi trình bày nhiều tự khí và cổ khí gắn bó với thân thế của 3 nhân vật: vua Tự Đức, Đức Từ Dũ và vua Kiến Phúc.

Điện Ngưng Hy ở lăng Đồng Khánh là một trong những nơi trưng bày nhiều cổ vật nhất. Phần lớn những cổ vật này có niên đại từ triều Tự Đức đến triều Khải Định. Trong đó, đáng chú ý là sưu tập những vật dụng từng gắn bó thiết thân với vua Đồng Khánh như chiếc nón găng có chóp bịt đồi mồi, bộ cung tên vua dùng khi đi săn; cả những hiện vật có nguồn gốc ngoại lai nhưng phản ánh một cách trung thực sở thích, thói quen của vị vua thân Pháp này như: lọ nước hoa eaux de Cologne, chiếc ba-tông, bức tranh in cảnh chinh chiến của Napoléon Đệ nhất…

Khay đựng mứt bằng pháp lam

Khay đựng mứt bằng pháp lam

Tuy nhiên, nơi trưng bày và thờ nhiều cổ vật nhất ở Huế chính là điện Huệ Nam, ngôi điện thờ Thiên Y ANa Thánh Mẫu lớn nhất miền Trung Việt Nam. Những cổ vật nơi đây chủ yếu là tặng vật của các triều vua, từ Đồng Khánh đến Khải Định, dâng tặng Thánh Mẫu, ngoài ra là những tự khí do các con tôi, đệ tử của Mẫu dâng cúng. Cổ vật ở đây phong phú về loại hình, đa dạng về chất liệu và có kỹ thuật tạo tác tinh tế, ghi dấu ấn sâu đậm về tín ngưỡng, tôn giáo của vua quan và binh dân xứ Huế một thời. Đến thăm nơi này, du khách có thể chiêm ngưỡng những đồ sức do vua quan triều Nguyễn ký kiểu từ Trung Hoa đưa về dùng làm đồ tự khí như những chiếc bát nhang, độc bình, những bộ trà, đồ dâng rượu cúng, hay chiếc võng dùng để cung nghinh Thánh Mẫu từ đình làng Hải Cát về điện Huệ Nam trong những dịp lễ hội vía Mẫu hàng năm.

Một nơi thờ cúng khác có số lượng cổ vật nhiều không kém điện Huệ Nam là Thế Tổ Miếu. Ngôi miếu này tọa lạc bên trong Đại Nội, được xây dựng từ đầu niên hiệu Minh Mạng. Đây là nơi thờ tự chính thức 10 vị vua: Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức, Kiến Phúc, Đồng Khánh, Khải Định, Hàm Nghi, Thành Thái và Duy Tân. Mỗi gian thờ bài trí một bộ gồm: án thờ. kỷ thờ, sập thờ, khám thờ…Tất cả đều được làm bằng gỗ, bạc, tơ lụa, đồ sứ…rất có giá trị. Bên trong các khám thờ là thần vị các bậc đế hậu của vương triều Nguyễn. Đó là những cổ vật vô giá được lưu giữ muôn đời.

Lư đồng

Lư đồng

Điện Thái Hòa, ngôi điện quan trọng bậc nhất trong các cung điện ở Huế, là nơi chứng kiến sự đăng quang và trị vì của tất cả các vị vua nhà Nguyễn, là nơi đình thần diện kiến thiên tử trong các ngày sóc, vọng. Nơi đây, hiện đang trưng bày chiếc ngai vàng, là biểu tượng quyền uy của vương triều Nguyễn cùng các án thờ, các tác phẩm nghệ thuật bằng gỗ, bằng đồng, bằng gốm sứ hơn hai trăm năm tuổi. Khu lưu niệm Đức Từ Cung, một di tích chỉ có gần 50 năm tuổi, nhưng lại là nơi ghi dấu nhiều nhất về cuộc sống, sinh hoạt của các bậc vương hầu, phi tần trong cung Nguyễn.

Nhiều di tích kiến trúc khác, sau khi được trùng tu, tôn tạo, cũng được TTBTDTCĐ Huế chú ý đầu tư nghiên cứu, sử dụng nguồn hiện vật đang lưu giữ ở BTMTCĐ Huế để tái trưng bày nội thất như đã từng được bài trí trong quá khứ. Đó là các công trình như Hưng Tổ Miếu, Cung Diên Thọ, Khương Ninh Các(Đại Nội), Điện Sùng Ân (lăng Minh Mạng), Điện Chấp Khiêm (lăng Tự Đức)…

Có thể nói, nguồn cổ vật đang hiện diện trong các di tích thời Nguyễn ở Huế là những sử liệu vô giá ghi lại những dấu tích sống động của triều đại này, giúp cho việc nghiên cứu một giai đoạn nghiên cứu một giai đoạn lịch sử đầy biến động và vô cùng quan trọng trong tiến trình lịch sử dân tộc. Đó là những vật chứng để người đời sau hiểu thêm về đời sống trong cung đình Huế; về thân thế và sự nghiệp của các bậc đế vương triều Nguyễn; về các quan hệ ngoại giao, thương mại giữa Việt Nam với các nước khác thời phong kiến; về lễ nghi và đời sống tôn giáo, tin ngưỡng thời Nguyễn.

Trên phương diện kỹ thuật- nghệ thuật, thông qua các hoa văn, họa tiết, kỹ thuật chế tác, các cổ vật này đã giúp cho các nhà nghiên cứu và du khách hiểu thêm về trình độ kỹ thuật, sự tồn tại và hoạt động của các nghề thủ công truyền thống trong dân gian và các quan xưởng nhà Nguyễn.

Một gian trưng bày cổ vật ở nội thất điện Long An

Một gian trưng bày cổ vật ở nội thất điện Long An

Về mặt kinh tế, chúng là những cổ vật có giá trị kinh tế cao, là nguồn tài sản vô giá của di sản văn hóa Việt.

Đối với hoạt động du lịch, sự hiện diện của các cổ vật trong các di tích đã tạo ra cho những không gian lịch sử, không gian văn hóa, không gian tri thức vốn là những cái đích cần hướng đến của một tour du lịch văn hóa loại hình du lịch được coi là thế mạnh của cố đô Huế nói riêng và Việt Nam nói chung. Không thể hình dung được cảnh tượng một khu di tích, dù được trùng tu hoàn mỹ, đúng nguyên trạng nhưng lại thiếu vắng những cổ vật, những tự khí bài trí ở nội và ngoại thất. Khi ấy, đó sẽ là những di tích chết vì chúng đã thiếu mất những dấu ấn xưa cũ của quá khứ mà cổ vật chính là thứ chứa đựng cái cũ quý giá đó.

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác trưng bày cổ vật trong các di tích triều Nguyễn, trong nhiều năm qua, TTBTDTCĐ Huế, cơ quan quản lý các di tích này đã có nhiều nỗ lực trong việc tu bổ, phục hồi di tích kiến trúc kết hợp với việc tái hiện các không gian lịch sử trong các di tích thông qua việc trưng bày cổ vật. Triển khai thực hiện Dự án Bảo tồn và phát huy giá trị di tích cố đô Huế, trong giai đoạn I(1996-2000), đã có 16 địa điểm di tích trong quần thể di tích cố đô Huế được tổ chức trưng bày mới (hay chỉnh lý trưng bày từng phần) theo xu hướng ” tái hiện không gian lịch sử để nâng cao giá trị văn hóa Việt Nam cho khu di tích”. Đó là các di tích: điện Long An, điện Thái Hòa, Thế Tổ Miếu, cung Diên Thọ, Tả Vu(Đại Nội); điện Huệ Nam; điện Sùng Ân (lăng Minh Mạng); điện Biểu Đức (lăng Thiệu Trị); điện Lương Khiêm, điện Hòa Khiêm, điện Chấp Khiêm (lăng Tự Đức); điện Ngưng Hy ( lăng Đồng Khánh); cung Thiên Định (lăng Khải Định) và khu lưu niệm Đức Từ Cung.

Ngai Thái Tử

Ngai Thái Tử

Trong giai đoạn hai (2001-2006), TTBTDTCĐ Huế đang xúc tiến các dự án chỉnh lý trưng bày tại các di tích: Thế Miếu(giai đoạn 2), Khương Ninh Các, Duyệt Thị Đường, Thái Bình Lâu, Tịnh Minh Lâu, cung Trường Sanh (Đại Nội); điện Long An (giai đoạn 2), Cơ Mật Viện (Kinh Thành); điện Minh Thành (lăng Gia Long); điện Lương Khiêm, nhà Ôn Khiêm, nhà Chí Khiêm (lăng Dục Đức); điện Long Ân (lăng Dục Đức); Trai Cung (đàn Nam Giao)…

Nhìn chung, việc trưng bày cổ vật trong thời gian qua đã thể hiện những nổ lực đáng khích lệ của các nhà nghiên cứu và các nhà bảo tàng học đang làm việc trong TTBTDTCĐ Huế. Từ những nguồn hiện vật đang được lưu giữ tại các điểm di tích và tại BTMTCĐ Huế, dựa trên những hình ảnh tư liệu, các nguồn tư liệu hồi cố của các nhân chứng từng sống, làm việc và từng viếng thăm các di tích Nguyễn trong thời hoàng kim, những người làm công tác trưng bày ở TTBTDTCĐ Huế đã cố gắng tái tạo cho các khu di tích những cảnh trí như đã từng hiện hữu. Ở những di tích này, việc trưng bày chủ yếu sử dụng nguồn hiện vật phong phú, với các thủ pháp trưng bày truyền thống, tự nhiên, nhằm mang đến cho du khách cảm giác đang được hiện hữu trong những không gian cổ xưa. Họ tận mắt chiêm ngưỡng những cổ vật một thời gắn bó với các bậc vua chúa chính trong môi trường và không gian mà chúng đã tồn tại gần 200 năm qua. Đây là những lợi thế của việc bài trí cổ vật trực tiếp ở các di tích lịch sử – văn hóa, là điều mà các bảo tàng hiện đại không thể có được.

TĐAS

MỤC LỤC – MỘT SỐ BỘ SƯU TẬP GỐM SỨ

 

Advertisements

Read Full Post »