Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Tư 18th, 2010

Vì yêu một người phụ nữ lớn tuổi hơn! Câu truyện về đồ sành sứ cung đình thời Thành Hóa

Vào tháng 04 năm 1999 một chiếc chén gốm triều đại Minh được đấu giá thành công ở mức 3,7 triệu USD. Nó đã phá vỡ mọi kỷ lục về giá cao nhất dành cho một món hàng đồng loại và đó chỉ là một cái chén nhỏ đường kính 8,1 cm và chiều cao 3,1 cm. Nó là chén gì vậy? Nó là một chiếc chén vẽ gà “chicken cup” của triều đại Minh , thời Hoàng Đế Thành Hóa.

Dragon_Meiping

Hoàng Đế Thành Hóa trị vì từ 1464 đến 1487. khi ông ta còn bé, Cung nữ Wan được Hoàng Thái Hậu chỉ định làm vú ( bảo mẫu) để chăm sóc ông. Cung nữ Wan đã chăm sóc ngài không chỉ với tính cách của một người mẹ mà còn là một tình nhân. Vào lúc Hoàng đế Thành Hóa lên ngôi năm ngài 17 tuổi, Wan đã sữ dụng quan hệ tình cảm của mình với Hoàng Đế để tranh đoạt địa vị quyền lực trong cung đình. Cô ta đã thuyết phục được ngài bỏ rơi chính cung hoàng hậu  để thay mình vào ngôi vị ấy. Sau khi Thành Hóa lên ngôi được 02 năm, Wan hạ sinh cho Hoàng Đế một hoàng tử. Hoàng Đế rất yêu đứa con trai này nên lập tức tấn phong Wan lên hàng cao nhất trong các cung tần.Vị hoàng tử này mất sớm khi lên 01 tuổi, nhưng điều này không ảnh hưởng đến Hoàng Đế vì ngài chẳng yêu ai ngoài Wan. Wan thích ăn vận như nam nhân, tin rằng việc này giúp nàng hạ sinh được một đứa con trai khác. Nàng cũng thường tổ chức tế lễ để cầu xin mau mang thai.

Những ghi chép lịch sử kể lại để thể hiện lòng thành Wan thường tổ chức đại lễ khấn vái 20 bàn ăn, thực phẫm chén đĩa cao đầy. vàng và bạc rải khắp sảnh nhằm gia tăng sức thuyết phục cho lời khấn nguyện. Đồng thời Wan cẩn thận để mắt đến những phi tần mà Hoàng Đế hay lai vãn. Nếu có ai trong số phi tần này mang thai, Wan sẽ ra lệnh phá thai. Nhưng mặc dù nỗ lực ngăn càn, một phi tần đã hạ sinh được một Hoàng nam. Vị phi tần này dấu Hoàng Đế và Wan và đã lặng lẽ nuôi dưỡng đứa con suốt 16 năm trong lãnh cung. Cuối cùng Wan mất năm 58 tuổi do đột quỵ và vị Hoàng Đế 40 tuổi sầu thương, trầm cảm và mất sau đó chỉ vài tháng.

Doucai_Jar

Hoàng Đế Thành Hóa si tình Wan đến mức mà người ta đồn rằng mổi ngày trong năm ông đều tặng để vui long nàng một món quà. Rất nhiều trong số những món quà tặng này là những món gốm sứ nhỏ và xinh sắn. Trong số các dòng gốm sứ khác nhau, có một loại được gọi là Đấu Thái ( Doucai), đã được sản xuất rất sớm từ đầu Minh nhưng chất lượng của những món Đấu Thái thời kỳ đầu không thể nào sánh bằng đồ Đấu Thái được sản xuất dưới triều đại Thành Hóa. Một vài món quà được đặt làm tặng Wan chính là những chiếc chén Đấu Thái vẽ gà. Cũng có đồn đại rằng những chiếc chén Đấu Thái vẽ gà đã được sử dụng trong các tiệc lễ cưới hỏi. Đồ án vẽ gà gồm một chú gà trống nghẫn đầu, một con gà mái cuối đầu bận rộn tìm sâu , và 03 con gà con. Ở trôn chén có một triện  hiệu đề  chữ Hán công bố chiếc chén được chế tạo dưới thời “ Đại Minh Thành Hóa”. Thư pháp làm triện là theo mẫu chữ viết của chính vị Hoàng Đế trẻ .

Để làm vừa long vị phi tần ưa thích của ông, Thành Hóa đã ra lệnh cho các nghệ nhân sản xuất đa số những món đẹp là đồ Đấu Thái. Để làm được một món đồ cung đình hoàn hảo, phải làm nhiều món  và hủy đi những món thiếu hoàn hảo. Nhiều mảnh vỡ từ những món bị hủy này đã được tìm thấy tại những di chỉ lò gốm. Theo nhiều ghi chép, để chắc chắn làm được một cái chén thật hoàn thiện, 72 người thợ được điều động liên quan đến việc sản xuất này. Việc sản xuất đồ Đấu Thái làm thành hai giai đoạn. Đầu tiên cái chén được vẽ viền cảnh vật bằng men lam cobalt, phủ lên một lớp men trong rồi nung cao độ. Rồi thì tô điểm men màu khác lên trên men và cái chén lại được nung một lần nữa ở một nhiệt độ thấp hơn mà cho phép men màu hòa lẫn vào men nhưng phải không ảnh hưởng đến men ở khu vực không tô men màu. Điều này có nghĩa là giá thành để sản xuất những chiếc chén Đấu Thái vẽ gà là rất cao.  Vào cuối triều đại Minh, suốt thời Minh Vạn Lịch (1573 – 1620) nhiều nhà sưu tầm và học giả đã bắt đầu tường thuật lại giá thành cực kỳ cao của những chiếc chén Đấu Thái vẽ gà.  Một học giả đầu thời nhà Thanh tên Chen Jia đề cập đến trong một biên khảo về thẫm định và thưởng ngoạn gốm sứ của mình rằng một cặp những chiếc chén Đấu Thái vẽ gà trị giá khoảng 100.000 USD. Vào thời điểm  này , một huyện lỵ lớn chỉ thu vào khoảng 5000 USD tiền thuế mổi năm.

Tian_Dragon_Jar

Vào cuối thời Minh, việc làm nhái những chiếc chén Đấu Thái Thành Hóa vẽ gà đã được sản xuất vì giá trị cao của những món nguyên bản.  Nhưng chất lượng của những món làm nhái này chưa thật tốt. Dưới triều đại nhà Thanh của các vị Hoàng Đế Khang Hy, Càn Long, và Ung Chính tất cả đều có làm những chiếc chén Đấu Thái vẽ gà. Một số mang hiệu đề riêng của triều đại, một số lại mang hiệu đề copy hiệu đề thời Thành Hóa. Ngay cả tại thời điểm này những nhà sưu tầm đã “rên rĩ” về giá mắc của những cái chén Thành Hóa và cả về số lượng lớn “hàng nhái” trôi nổi. Tất cả những bản copy chén Thành Hóa thời Thanh ngày nay đều bán ở giá cao tại các cuộc đầu giá. Năm ngoái một những chiếc chén Đấu Thái vẽ gà hiệu đề Càn Long được bán với giá gần 15.000 USD.

Dragon_Bowl

Gốm sứ thời Thành Hóa có đặc tính và phong cách rất nổi bật sau đây:

  1. Tiếp tục ý niệm truyền thống thời Minh về cái đẹp mềm mại dịu dàng, hầu hết gốm sứ đều nhỏ, tinh xảo và sử dụng màu sắc dịu.
  1. Vì Hoàng Đế Thành Hóa lien tục cố gắng lấy lòng Wan, nên đồ án trang trí đầy màu sắc hầu hết miêu ta những chủ đề mà phụ nữ ưa thích ví dụ các em bé đang chơi đùa, hoa và bướm,…
  1. Tín ngưỡng chính là Phật Giáo thời ấy cũng mang lại những đồ án nhà Phật trang trí cho các đồ vật thiết kế cho việc thờ cúng.

Vào thời Thành Hóa, lượng phẩm men cobalt lam Lajiward nhập khẩu hầu như đã được sử dụng hết. Do đó triều đình bắt đầu cho khai thác các mỏ cobalt Po Tang nội địa để thay thế. Sắc màu cobalt blue dịu, sáng cho cảm nhận có độ trong. Những sản phẩm gốm sứ cuối thời Minh làm nhái đồ thời Thành Hóa được sử dụng màu lam cobalt Huei Ching có ánh sắc hơi tím và không thể sánh bằng với màu lam Po Tang sáng và thanh lịch thời Thành Hóa.

Sưu tập đồ gốm sứ cung đình Thành Hóa khắp thế giới chỉ có tổng cộng trên 600 món, Trong số đó chỉ có ¼ là đồ đấu thái (doucai). The Taiwan National Palace Museum – VBT Cung Đình Quốc Gia Đài Loan có bộ sưu tập hơn 400 món gốm sứ thời Thành Hóa có xuất xứ từ Cố Cung nhà Thanh. Một trong những căn phòng mà Hoàng Đế Càn Long tiêu khiển phần lớn thời gian có những chiếc chén nhỏ Thành Hóa chất lượng cao nhất, tổng cộng 67 món được giử trong một cái rương sơn mài Nhật Bản. Sứ Thành Hóa nằm trong những món ưa thích của Hoàng đế Càn Long.

So sánh sự khác biệt của chén con gà đúng thời Thành Hóa và những chiếc chén làm nhái qua các thời kỳ cuối Minh; Khang Hy-Càn Long, Thời cộng hòa dân quốc được minh họa qua hình dưới đây:

( nhấn trên hình để xem phóng lớn)

Khanhhoathuynga sưu tầm và dịch

MỤC LUC – SƯU TẦM GỐM SỨ TRUNG HOA – KIẾN THỨC

Advertisements

Read Full Post »