Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Bảy 7th, 2009

Mona Lisa… khỏa thân!

monalisafig02

Triển lãm Joconde: Từ Mona Lisa đến Gioconda khỏa thân quy tụ hơn 5.000 tác phẩm là cuộc trưng bày lớn nhất từ trước tới nay về Leonardo Da Vinci. Nhưng nhiều người đến với triển lãm này trước hết là vì bức tranh nàng Mona Lisa… khỏa thân.

 Naked Mona Lisa and Leonardo Da Vinci's Mona Lisa  Photo: AP

Naked Mona Lisa and Leonardo Da Vinci's Mona Lisa Photo: AP

Vừa khai mạc tại bảo tàng Ideale ở Vinci, gần Florence (Italia), nơi danh họa Leonardo Da Vinci chào đời năm 1452, triển lãm nói trên giới thiệu hơn 5.000 tác phẩm được tạo ra dựa theo bản gốc Mona Lisa, gồm các bức họa, bản khắc a-xít, tượng và cả những hình ảnh “nhái” trên các phương tiện thông tin đại chúng trải dài suốt 500 năm qua. Triển lãm cho thấy Mona Lisa, tác phẩm mà Da Vinci vẽ vào khoảng năm 1503 – 1506 và hiện đang được trưng bày tại bảo tàng Louvre ở Paris (Pháp), là một trong những bức tranh nổi tiếng và tạo nhiều cảm hứng nhất lịch sử mỹ thuật thế giới.

Gây chú ý nhất trong triển lãm nói trên là một bức tranh mô tả Mona Lisa khỏa thân, được vẽ ở thế kỷ 16, có rất nhiều nét, đặc biệt là gương mặt, giống với hình tượng Mona Lisa của Da Vinci. Được gọi là Monna Vanna, bức tranh này vẽ một phụ nữ nude bán thân có cái nhìn thẳng vào người xem, với nụ cười bí ẩn. “Cái nhìn trực diện và mạnh bạo, vị trí đôi tay của nhân vật, quan niệm không gian về phong cảnh trong họa phẩm này cho thấy một sự liên kết rõ ràng với chủ đề mô tả của bức Mona Lisa” – Alessandro Vezzosi, Giám đốc bảo tàng Ideale, nói.

Bức tranh nude này từng thuộc về người bác của Napoleon, Hồng y Joseph Fesch (1763-1839), và “im hơi lặng tiếng” suốt gần một thế kỷ trước khi đổi chủ nhiều lần rồi trở lại với gia đình Napoleon. Là người yêu nghệ thuật, Hồng y Joseph Fesch sở hữu một bộ sưu tập nghệ thuật hết sức ấn tượng, trong đó có bức St. Jerome của Da Vinci (hiện đang được treo ở phòng tranh của Vatican) mà ông phát hiện ra tại cửa hàng bán đồ cũ.

Một lời ghi chú năm 1845 cho biết Hồng y Joseph Fesch đã mua “bức chân dung Mona Lisa, người tình của Francis I, được vẽ bởi Leonardo Da Vinci”, chỉ bức tranh khỏa thân nói trên, từ gia đình quý tộc giàu có Rospigliosi. Sau khi Hồng y qua đời, bức tranh này qua tay nhiều người trước khi được Napoleon III mua lại và rồi nằm trong bộ sưu tập cá nhân của Bá tước Giuseppe Primoli, một hậu duệ của Luciano Bonaparte, em trai Napoleon.

Museo Ideale Leonardo Da Vinc - Bức Monna Vanna

Museo Ideale Leonardo Da Vinc - Bức Monna Vanna

Tuy nhiên, lời ghi chú đó không đủ để khẳng định chắc chắn rằng Monna Vanna là tác phẩm của Da Vinci. Thế nên, người ta cần tiến hành nhiều nghiên cứu để xác định được tác giả của bức tranh này. Một số chuyên gia nghệ thuật cho rằng nhiều khả năng Da Vinci từng vẽ một bức tranh tương tự nay đã thất lạc và họa phẩm đó truyền cảm hứng cho một người chép tranh tạo nên bức Monna Vanna. “Tôi nghĩ rất có thể Leonardo Da Vinci đã vẽ một bức tranh nàng Mona Lisa khỏa thân” – Carlo Pedretti, một chuyên gia hàng đầu thế giới về Da Vinci, nhận định.

Ông Vezzosi cho biết: “Có ít nhất 6 phiên bản tranh nude rất gần gũi với phong cách của Da Vinci. Nhưng khả năng lớn nhất là một người chép tranh đã được truyền cảm hứng từ họa phẩm gốc bị thất lạc”. Vezzosi còn cho rằng bức tranh nude gốc có thể nằm trong loạt tranh “gợi cảm” của Da Vinci và các học trò, nhưng ở thời đó chúng chưa bao giờ được trưng bày vì bị coi là không thích hợp. Tuy nhiên, thể loại tranh này vẫn truyền cảm hứng cho nhiều nghệ sĩ, trong đó có bức chân dung người tình mà Raphael vẽ năm 1518 mang tên The Baker Girl.

Theo telegragh.co.uk

một số bức họa phần tên cũng bắt đầu bằng Mona Lisa, giới thiệu cho độc giả xem giải trí:

3687097843_0d830da276_o

funny-myspace-comments-sexy-monalisa

megamonalisa_brunette-lisa

Monalisa after one week in Africa

Monalisa after one week in India

Monalisa in a bar

Monalisa in a bar

Monalisa Pest Patrol

Monalisa Pest Patrol

Rich Monalisa

Rich Monalisa

cléo - MONA

cléo - MONA

monalisa_mon-apache

monalisa_mon-apache

mona Lisa escaped

mona Lisa escaped

megamonalisa_naked-escape_2

megamonalisa_naked-escape_2

mona-blue-tattooed

mona-blue-tattooed

megamonalisa_mona-la-rousse

no-name

no-name

and many more ….

MỤC LỤC – HỘI HỌA & ĐIÊU KHẮC

 


Read Full Post »

Tranh Đông Hồ – một dòng tranh luôn bám theo thời cuộc

 Quả thật, cách “nhại” tranh Đông Hồ để “giễu” các vấn đề của cuộc sống đương đại của họa sĩ trẻ Phạm Huy Thông – đang diễn ra tại Trung tâm Văn hóa Pháp, 24 Tràng Tiền, Hà Nội (kéo dài đến 15/7/2009) có thể để lại nhiều tiếng cười sảng khoái. Song cũng có những ý kiến khắt khe cho rằng, như thế có vẻ làm “tầm thường hóa” dòng tranh cổ kính của cha ông.

Vậy tranh Đông Hồ có thể phản ánh cuộc sống đương đại hay không? Để trả lời cho những thắc mắc này, chúng tôi xin giới thiệu bài viết khám phá những điều thú vị về tranh Đông Hồ – một dòng tranh luôn bám theo thời cuộc.

Từ cảnh nhảy đầm đến… nhà chứa!

Ai cũng biết trong phong trào Âu hóa, cái món “nhảy đầm” đã được du nhập vào Việt Nam khiến các cụ đồ Nho phải lắc đầu lè lưỡi. Nhảy đầm đã đi vào tranh Đông Hồ với bức tranh cùng tên, và hiện nay vẫn còn ván khắc để in. Bức tranh mô tả một quầy bar, có ly, cốc, có bồi bàn, có rượu vang hoặc champagne, hình vẽ cũng thô mộc thôi, nhưng rất rõ một sinh hoạt thuộc địa, với hai cặp giai thanh gái lịch trong điệu valse uyển chuyển.

Từ cảnh nhảy đầm đến… nhà chứa!

Nhảy đầm (tranh Đông Hồ)

Bức tranh đôi Phong tục cải lương – văn minh tiến bộ vẽ ông Tây – bà đầm đi “picnic”, một bên chú thích là Phong tục cải lương moa tăng phú, còn bên kia: Văn minh tiến bộ, tọa (toa) tăng xương. Theo lý giải của họa sĩ Trần Hậu Yên Thế, thì đây là cách chửi kiểu bồi tiếng Tây của một ông đồ cũng thật hay, Toa tăng xương = Toi attention/ Mày liệu hồn, Moa tăng phú = Moi, je m’enfiche/ Tao mặc kệ. Cả hai câu có nghĩa đầy phẫn nộ: Phong tục thay đổi, thì mày liệu hồn; Văn minh tiến bộ, tao đếch cần.

Bức tranh đôi Phong tục cải lương - văn minh tiến bộ

Bức tranh đôi Phong tục cải lương - văn minh tiến bộ

Bộ tranh đôi Trai tứ khoái – gái bảy nghề, nghệ nhân đã rất khéo đổi câu vè quen thuộc trong dân gian chê các cô gái hư hỏng: “Ngồi lê là một, dựa cột (lười nhác) là hai/ theo giai là ba/ ăn quà là bốn/ trốn việc là năm/ hay nằm là sáu/ đánh cháu là bảy” thành “đăng sê (nhảy đầm) là một/ theo mốt là hai/ đánh bài là ba/ đàn ca là bốn/ trốn nhà là năm/ đi săm (nhà chứa) là sáu/ Mang cháu (chửa hoang) là bảy. Bộc lộ sự phê phán riết róng cái việc đánh mất thuần phong để đi vào bại tục.

Chỉ một góc nhỏ thôi trong tranh Đông Hồ đã cho ta thấy nghệ nhân với trách nhiệm xã hội đã đóng vai trò phê phán quyết liệt những thói xấu từ quan trường đến đời sống dân sự. Họ là nghệ nhân nhưng cũng là những nhà báo trứ danh đó chứ!

Tranh Đông Hồ: luôn bám theo thời cuộc

Chỉ từ đời sống dân gian, chẳng có ai định hướng mà tranh Đông Hồ cũng có đủ loại từ tranh giáo khoa, phong cảnh, phong tục, sinh hoạt, tín ngưỡng, tranh truyện (dựa theo cổ tích) tranh lịch sử, châm biếm và hài hước, chẳng thiếu thể loại gì.

Tranh Gái bảy nghề

Tranh Gái bảy nghề

Có thể nói, một đặc điểm rất đáng nể của tranh Đông Hồ là luôn bám theo thời cuộc. Ta để ý mảng tranh châm biếm, những bức tranh như Trê cóc, Đám cưới chuột, Đánh ghen, Hứng dừa cách nay vài trăm năm đến những tranh Trai tứ khoái, gái bảy nghề vẽ về thói sinh hoạt đàng điếm của đám trai gái thành thị thời thực dân Pháp đến các tranh vẽ người Pháp Văn minh tiến bộ, phong tục cải lương cách đây sáu bảy mươi năm tự nhiên đóng vai trò phản biện xã hội với con mắt phê phán khá sắc cạnh. Thế mới biết nghệ nhân quan sát cuộc sống và hiểu cuộc sống khá kỹ lưỡng. Có thể nói đó là loại tranh biếm xuất hiện rất sớm ở Việt Nam, ở tư thế độc lập, cao cấp in màu tử tế và được xã hội chấp nhận, giữ gìn.

Tranh Đám cưới chuột quá nổi tiếng, ai cũng biết nhà chuột trong buổi nghinh hôn phải lo lễ lạt cho bề trên là ông miêu để được vênh vang rước dâu. Nhưng vào thời mua quan bán tước, nghệ nhân ta chế lại hai chữ “nghinh hôn” thành “tiến sĩ”. Cảnh rước dâu thành cảnh rước tiến sĩ vinh quy, cũng lễ lạt cho mèo để được danh phận.

Đám cưới chuột (trái) được “chế” lại thành đám rước Tiến sĩ (dưới) với đầy tính thời cuộc

Đám cưới chuột (trái) được “chế” lại thành đám rước Tiến sĩ (dưới) với đầy tính thời cuộc

Ai cũng biết tranh đôi Đánh ghen chê cười cảnh lẽ mọn, ông chồng rụt rè can ngăn vợ cả: Thôi thôi bớt giận là lành… còn Hứng dừa thì “đấy trèo đây hứng” quả là ngoạn mục của sự phồn thực. Nhưng lại có một dị bản Đánh ghen, Hứng dừa nữa của thế hệ sau gần chúng ta hơn, khá đặc biệt với chú thích mới: Ở tranh Đánh ghen, cảnh ông già đang lộn xộn trong cảnh tranh chấp vợ cả vợ bé, ông tuyên bố gân guốc với bà cả “nhân lão tâm bất lão” (người già nhưng lòng chưa già!), quyết tâm giữ bà hai. Còn Hứng dừa thì đi xa hơn trong phồn thực với chú thích lẩy từ câu Kiều có sửa đi đôi chút: “trong như ngọc, trắng như ngà”, chẳng phải là anh chồng đang nói về cô vợ “nuy” sao?

Tranh Đánh ghen và Hứng dừa (cũ)

Tranh Đánh ghen và Hứng dừa (cũ)

Tranh Đánh ghen và Hứng dừa (mới)

Tranh Đánh ghen và Hứng dừa (mới)

Hs Đỗ Đức (TT&VH)

MỤC LỤC – HỘI HỌA & ĐIÊU KHẮC

Read Full Post »

 

Tranh lấy cảm hứng từ tranh Đông Hồ

Những bức tranh của họa sĩ trẻ Phạm Huy Thông lấy bố cục và cảm hứng từ tranh dân gian Đông Hồ đã khai mạc chiều ngày 16/6/2009 tại Trung tâm Văn hóa Pháp (24 Tràng Tiền Hà Nội). Xem triển lãm mới thấy giá trị và sức sống bền lâu của nghệ thuật dân gian khi người nghệ sĩ biết cày xới trên mảnh ruộng của cha ông để lại…

1. Cách đây mấy năm, tôi đưa Gérald Gorridge, một họa sĩ Pháp, thầy giáo của Trường Đại học Angoulême ở Bordeau chuyên vẽ tranh truyện về thăm làng tranh Đông Hồ. Sau khi nghe giải thích về những bức tranh quê, ông đưa ra nhận xét: “Thì ra mỗi bức tranh đều được xuất phát từ một câu chuyện”.

Tranh Lợn đàn của Đông Hồ (trái) và tranh của Phạm Huy Thông

Tranh Lợn đàn của Đông Hồ (trái) và tranh của Phạm Huy Thông

Sau chuyến đi một ngày ấy, Gérald đã nảy ra ý tưởng sẽ lập một dự án vẽ truyện tranh lấy cảm hứng từ tranh Đông Hồ. Cuốn Kể mới ra đời vào năm 2004 là kết quả của dự án giữa trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội và Alliance Francaise (Trung tâm Văn minh Pháp) do ông khởi xướng đã ra đời.

Phải nói ý tưởng đó thật tuyệt vời nhưng quá trình thực hiện, các họa sĩ trẻ trong đó có những sinh viên đang theo học tại trường đã không làm được theo ý tưởng của Gérald Gorridge. Cuốn sách giống tranh truyện hành động của Âu châu, tinh thần Đông Hồ bị khuất lấp vì các bạn trẻ chưa kịp đọc được cốt lõi tinh thần của người làng Hồ.

Xem các họa sĩ trẻ vẽ hiện đại, học theo tinh thần hội họa phương Tây tôi cứ thấy tiếc tinh thần phương Đông ẩn chứa sau các bức tranh dân gian, tranh thờ cúng khá đặc sắc nhưng không thấy ai tìm hiểu, hoặc tìm hiểu mà chưa thấm để tìm cảm hứng từ đó. Tôi đoán chắc rằng với tinh thần và sức trẻ, một khi đã ngộ ra việc đó thì sẽ có những bức tranh gây biến động đời sống sáng tác trong giới trẻ. Chắc chắn là vậy.

2. Tôi đã không phải chờ lâu. Triển lãm tranh của họa sĩ trẻ Phạm Huy Thông đã làm được điều đó. Lấy cảm hứng từ trong tranh của người xưa để áp vào cuộc sống hôm nay là cách mà Phạm Huy Thông đã khéo léo dùng để tạo ra những bức tranh của mình vừa hóm hỉnh vừa tức cười. Xem đây người ta mới thấy giá trị và sức sống bền lâu của nghệ thuật dân gian khi người nghệ sĩ biết cày xới trên mảnh ruộng của cha ông để lại.

Phạm Huy Thông đã nhìn tranh đôi Tiến tài tiến lộc thành một hình ảnh đối xứng cụ thể đầy chất trào lộng: tiến tài bê hộp bột giặt Tide, tiến lộc thì đang bê chiếc giày trên tay để quảng cáo hàng.

Tranh Rước trống là lũ trẻ vui nhộn đẩy xe kem, ồn ào như chợ vỡ, chơi đàn thả bóng bay trên đường phố.

Tranh nhà nông với con trâu thành ông nông dân ngán ngẩm vì mất đất rao bán trâu và bắn số điện thoại di động lên mình trâu để người mua tiện liên hệ.

Khoáy âm dương trên mình tranh Lợn đàn biến thành những chiếc băng cối đồ sộ, mõm lợn thành muôn vàn những chiếc loa loe xoe như đang muốn rống lên thống thiết. Tiến sĩ vinh quy thời nay ngồi trên xe tăng lao rầm rầm trên đường phố với loa phóng thanh giống các loa công cộng chĩa về mọi ngả, hai bên sườn xe là những trung nam bản xã áp sát tiền hô hậu ủng hết cỡ cho cái vẻ vang công thành danh toại.

Tranh Phú quý của Phạm Huy Thông

Tranh Phú quý của Phạm Huy Thông

Em bé trong tranh Phú quý thì tay cầm micro, tay ôm đài, xung quanh ngổn ngang các thiết bị âm nhạc với đám dây nhợ lằng nhằng cũng đang xả âm thanh chát chúa… Người xem không thể không mỉm cười cách phê phán thời hiện đại được dựng lên từ tinh thần trào lộng của người xưa, quyết liệt hơn người xưa, hài hước hơn người xưa, thật là một sự đồng hành đầy duyên nợ không thể không khiến người xem sau những trận cười vãi nước mắt lại ngậm ngùi về thế sự.

Không thể nói hết cái hay, cái dí dỏm hài hước mà họa sĩ đã khéo đắm mình vào cuộc sống dân gian và thế sự tạo dựng lên trong một bài viết ngắn. Các bạn hãy đến với phòng tranh, đắm mình vào đó để sống với hiện tại và nhớ về cha ông ta một thời, để cùng chia sẻ với họa sĩ và cảm nhận về tinh thần văn hóa một thời của người dân đồng quê Việt.

Hoạ sĩ Đỗ Đức (TT&VH)

Read Full Post »