Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Sáu 30th, 2009

Pho tượng cổ – truyện ngắn

Phát hiện tượng rởm. Phó chủ tịch tỉnh bàng hoàng. Sai lầm nối tiếp sai lầm. Cứ vứt quách một chỗ, rồi tuyên bố chờ giám định, dăm ba tháng là người ta quên ngay. Đằng này phó chủ tịch tỉnh nổi giận mất khôn, truyền bảo đem tượng vứt ngay đi. Cảnh sát dong xe ra đường, không biết vứt tượng đi đâu, nhân qua bờ mương, vứt luôn xuống đó. Hai pho tượng trở về gần đúng vị trí cũ, chỉ có điều bị đổ lộn vộc, cặp lông mày dựng ngược cứ ngửa lên nhìn trời…

Tiến sĩ Phúc, bạn của bố tôi là một chuyên gia bảo tàng nổi tiếng, nhưng cách đây ít lâu, ông bị thân bại danh liệt cũng vì cái nghiệp này.

Chuyện thoạt nghe rất đơn giản: Một buổi chiều trên đường về nhà, vào lúc sẩm tối, ông phát hiện bên bờ mương có hai pho tượng hình thù cổ quái, lông mày dựng ngược, tay cầm chuỳ, ngồi trên hai con sư tử bằng gỗ. Tiến sĩ Phúc dừng xe, chiếu đèn pha vào hai pho tượng, rõ ràng là bọn buôn thần bán thánh mang hàng về đến đây rồi bỏ của chạy lấy người. Tiến sĩ Phúc vội rút điện thoại ra gọi cho chủ tịch xã, trưởng công an xã, trưởng công an huyện, rồi phó chủ tịch tỉnh phụ trách văn xã. Lời lẽ thống thiết. Ba mươi phút sau, xe cảnh sát đến, nhân dân kéo ra xem ùn ùn, hoan hô tiến sĩ Phúc cứu được tượng cổ. Đứng trước đám đông, tiến sĩ Phúc phát biểu rất hăng hái, người ta vỗ tay rào rào, hò nhau mang chăn đệm gấm lụa ra bọc lót cho hai pho tượng đưa lên xe về tỉnh. Từ bờ mương đến quốc lộ, hương khói nghi ngút, khấn vái xì xụp…

Nào ngờ một người dày dạn kinh nghiệm như tiến sĩ Phúc cũng quá bất cẩn. Về đến tỉnh thì một anh công an viên tình cờ phát hiện ra tượng là đồ rởm, bởi sau lớp sơn son thiếp vàng rỉ tróc bên ngoài chỉ là khối thạch cao rẻ tiền. Hỏi ra mới biết đó là tượng vứt đi từ xưởng điêu khắc của hoạ sĩ Vĩnh Thành. Thế nhưng lúc phát hiện ra thì đã muộn. Chín giờ tối hôm đó, tiến sĩ Phúc đã lên toạ đàm về hai pho tượng cổ trên Đài truyền hình tỉnh cùng với phó chủ tịch tỉnh, giám đốc Công an tỉnh. Cô phóng viên truyền hình xinh đẹp Phan Trinh, 26 tuổi, luôn miệng khen ngợi: chiến công vang dội của người dân và đồng chí phó chủ tịch tỉnh ta, nếu cả nước đều phát huy tinh thần cảnh giác và ý thức trách nhiệm như thế này thì nạn chảy máu cổ vật chắc chắn sẽ bị chặn đứng.

11 giờ đêm hôm đó, một cơ quan truyền thông trung ương điểm lại tin này. Cả nước đều biết….

Phát hiện tượng rởm. Phó chủ tịch tỉnh bàng hoàng. Sai lầm nối tiếp sai lầm. Cứ vứt quách một chỗ, rồi tuyên bố chờ giám định, dăm ba tháng là người ta quên ngay. Đằng này phó chủ tịch tỉnh nổi giận mất khôn, truyền bảo đem tượng vứt ngay đi. Cảnh sát dong xe ra đường, không biết vứt tượng đi đâu, nhân qua bờ mương, vứt luôn xuống đó. Hai pho tượng trở về gần đúng vị trí cũ, chỉ có điều bị đổ lộn vộc, cặp lông mày dựng ngược cứ ngửa lên nhìn trời…

2. Chuyện bại lộ ra cả xã, cả huyện. Thế là tiến sĩ Phúc bị mất mặt. Người ta khịt mũi vào trình độ chuyên môn của ông. Phó chủ tịch tỉnh gọi ông lên mắng cho một trận. Trưởng công an huyện còn vu cho tội cố tình báo tin giả cho công an. Kết cục tiến sĩ Phúc bị cho thôi việc ở Bảo tàng tỉnh, thân bại danh liệt, còn hai pho tượng thì vẫn vứt lăn lóc ở bờ mương như ban đầu, ai đi qua cũng cười tiến sĩ Phúc. Không chịu nổi, một đêm mưa gió, tiến sĩ Phúc phải thuê bốn anh cửu vạn khiêng tượng vứt đi. Nhưng vứt đi đâu cho khuất mắt bây giờ. Cách cổ truyền là chôn xuống đất (hạ thổ), nhưng ở thành phố này đào đâu ra đất để chôn, người chết còn phải đặt trước sinh phần cơ mà. Thôi thì cho các ngài tắm mát ở ngoài sông Cái gọi là hạ thuỷ cũng được.

Hai pho tượng rơi tùm xuống sông, mất tăm.

3. Dân làng quên đi, nhưng tiến sĩ Phúc thì không quên được cái nhục đó. Mấy tháng sau ông vẫn như người mất hồn. Năm sau nữa thì đổ bệnh. Thuốc thang mãi không khỏi. Có người mách qua bên kia sông có đền thờ Kim Tân độ này thiêng lắm, xin chân nhang ở đó về hoà nước uống, bệnh gì cũng khỏi. Tiến sĩ Phúc chỉ cười trừ. Đời ông dù thân bại danh liệt, nhưng còn tỉnh táo đến lúc chết, sao lại có thể đi chữa bệnh một cách hồ đồ như vậy được. Vả lại, ông nghiên cứu về mỹ thuật cổ, tượng nào dù thiêng đến mấy, ông cũng mang xuống vật ra lau chùi, ngắm nghía, bình phẩm dưới góc độ khoa học. Ông biết tỏng các ngài sự thực là thế nào rồi.

Dù tiến sĩ Phúc gạt đi, nhưng người nhà cứ sang xin thuốc về. Tiến sĩ uống thuốc thế nào mà hết bệnh, qua mấy hôm đã phong độ như ngày nào. Tự nhiên ngộ ra lẽ sinh tử ở đời. Bèn sang sông để cảm tạ. Ông Từ đền Kim Tân từng nghe danh tiến sĩ Phúc đón tiếp rất cẩn trọng, lại nhờ giám định cho các cổ vật trong đền. Cơm no, rượu say, tiến sĩ Phúc bỗng lấy lại được hứng thú ngày nào với cái nghiệp đồ cổ. Ông Từ quá cẩn thận, đợi đến tối, mới dẫn tiến sĩ Phúc vào hậu cung, nơi để báu vật của đền, vì nó mà đền bỗng nổi linh khắp cả nước. Hậu cung tối quá, tiến sĩ Phúc bảo phải thắp đèn lên mới khảo cứu được. Đèn vừa thắp lên, tiến sĩ Phúc đã choáng người: Chính giữa điện là hai ông tướng, lông mày xếch ngược, tay cầm chuỳ, cưỡi trên con sư tử gỗ.

Giọng ông Từ bên tai tiến sĩ Phúc như có tiếng vang: “Năm ngoái, nhằm ngày lành tháng tốt, Ngài từ đâu ngao du theo dòng thuỷ lưu về an tọa trước đền, không chịu đi. Bốn mươi tám lực đinh chúng tôi, làm lễ rước Ngài vào đó. Từ đó đền mới có linh thánh. Chân nhang chữa được bách bệnh… Chúng tôi muốn ông khảo cứu xem Ngài từ đâu mà mang linh thánh đến đền chúng tôi?”

Đỗ Doãn Phương (văn nghệ quân đội)

*MỤC LỤC – GIẢI TRÍ – THƯ GIÃN


Advertisements

Read Full Post »

Thị trường cổ vật Việt Nam – bài 3

Khẩu súng thần công bằng gang được các cán bộ Bảo tàng Quảng Ninh tìm thấy ở gần pháo đài cổ Đầm Hà, huyện Đầm Hà, Quảng Ninh.

Khẩu súng thần công bằng gang được các cán bộ Bảo tàng Quảng Ninh tìm thấy ở gần pháo đài cổ Đầm Hà, huyện Đầm Hà, Quảng Ninh.

Một chiếc xe máy còn được thế chấp vào ngân hàng chứ một chiếc bình cổ thì không ai nhận thế chấp vì chưa có cơ quan nào định giá!

Cổ vật vẫn đang chảy máu khỏi đất nước vì thiếu một thị trường minh bạch…

Những nhà sưu tầm cổ vật, có người bán nhà, bán đất để có được món đồ mà mình săn lùng từ lâu, có người dốc công dốc của đứng ra thành lập bảo tàng tư nhân để nhiều người có thể chiêm ngưỡng những di sản lịch sử. Nhưng tất cả đang bối rối khi chưa có một “ngôi nhà” nào để cổ vật có thể “sống”.

Phải có cả đam mê lẫn… tiền

Người sưu tầm cổ vật không phải là ít nhưng không mấy người đủ tâm đưa bộ sưu tập của mình ra để mọi người được chiêm ngưỡng như ông Nguyễn Vĩnh Hảo.

Nhà trưng bày gốm cổ Gò Sành của ông Hảo là một trong những bảo tàng tư nhân đầu tiên được thành lập ở Việt Nam, mở cửa từ đầu năm 2006. Nhưng hơn hai năm sau khi mở cửa, nhà trưng bày vẫn chưa bán vé bởi chủ nhân của nó cho rằng có bán vé cũng chẳng thu được bao nhiêu. Ông Hảo nói rằng nhà nước chưa có một cơ chế phù hợp để hỗ trợ cho bảo tàng tư nhân: “Một bảo tàng tư nhân như bảo tàng về gốm Gò Sành xây dựng mất ít nhất là 50 tỷ đồng. Tôi may mắn được kế thừa từ cha ông những đồ gốm cổ, tôi có trách nhiệm với gia đình, dòng họ và xã hội để giữ lại những cổ vật ấy. Nhưng tôi có được cái gì, sống bằng cái gì? Một chiếc xe máy còn được thế chấp vào ngân hàng chứ một chiếc bình cổ thì không ai nhận thế chấp vì chưa có cơ quan nào định giá!” – ông Hảo ưu tư.

Trong khi những người buôn bán cổ vật (ngầm) thu được những mối lợi khổng lồ thì nơi trưng bày cổ vật lại khá đìu hiu. Đến thăm Bảo tàng Quảng Ninh, Giám đốc Trần Trọng Hà kể những chuyện dở khóc dở cười khi đi mua lại cổ vật bằng nguồn kinh phí ít ỏi do nhà nước cấp. Mùa đông năm 1997, nhận được tin những người thợ khai thác đá bên xã Hoàng Tân (Yên Hưng) phát hiện “một mặt trống đồng”, ông Hà thuê ôtô xuống đến nơi nhưng những người thợ nhất định không cho xem cổ vật. Họ chỉ miêu tả cổ vật và giao hẹn nếu xem thì phải mua. Sau khi thuyết phục được những người thợ cho xem thì hiện vật không phải trống đồng mà là một nắp thạp rất đẹp, có trang trí gần giống mặt trên của trống đồng Ngọc Lũ. Nắp thạp này sau đó đã được nhà nghiên cứu Hà Văn Phùng lấy làm dẫn chứng trong cuốn Thạp Đông Sơn – được đánh giá là một trong những nắp thạp đẹp nhất.

Ngay lúc đó, những tay trùm mua bán cổ vật thạo tin đã có mặt, sẵn sàng mua nắp thạp với giá cao. Cán bộ bảo tàng đành phải đánh lạc hướng người bán bằng cách nói thạp mới giá trị, nắp thạp không thể đáng giá bằng (thực tế nếu nắp thạp có trang trí đẹp thì đây mới là phần quan trọng). Những thợ đá dọa nếu phải bán rẻ thì họ thà đập nắp thạp: “Các ông mất cổ vật chứ chúng tôi không mất gì!”. Cuối cùng, nhờ khôn khéo thuyết phục nên Bảo tàng Quảng Ninh đã mua được nắp thạp với giá 1,2 triệu đồng (thấp hơn gần năm lần so với giá ban đầu).

Một lần khác, cán bộ bảo tàng cũng phải toát mồ hôi mới mua được một khẩu súng thần công giá 16 triệu đồng do những người dân chài trục vớt được. “Nếu mua từ các nhà sưu tầm, hiện vật đó có thể lên đến 3.000-4.000 USD, một khẩu súng tương tự ở Bảo tàng Hoàng Long lên tới 100 triệu đồng” – ông giám đốc bảo tàng cho biết.

Huy hiệu (medal) bằng vàng của người Chăm được giới thiệu trong bộ sưu tập của István Zelnick.

Huy hiệu (medal) bằng vàng của người Chăm được giới thiệu trong bộ sưu tập của István Zelnick.

Cần một thị trường minh bạch

“Những người chơi cổ vật có cỡ ở Việt Nam thường có một nguồn khác nuôi thú đam mê của mình chứ không ai sống được bằng nghề này” – ông Nguyễn Vĩnh Hảo bộc bạch. Theo ông Hảo, những nhà sưu tầm “có số má” phải có một nguồn tài chính rất lớn để nuôi đam mê của mình hoặc được thừa tự hoặc có thâm niên sưu tầm, mua từ khi đa số mọi người chưa biết giá trị, cổ vật còn rất rẻ.

Đi theo ông Hảo trong một chuyến ông lượn lờ “đãi cát tìm vàng” ở những khu phố chuyên bán đồ cổ ở Hà Nội, người viết được ông “bật mí” một vài kinh nghiệm. “Dân buôn cổ vật có hai loại: thợ chạy và đầu nậu. Thợ chạy là những người đi gom từng món đồ lẻ tẻ, còn đầu nậu có vốn lớn, ôm hàng nhiều. Đa phần mình phải mua lại từ các đầu nậu. Dân sưu tầm cổ vật lâu năm chỉ cần cầm món đồ phải biết là nó được mua bao nhiêu tiền, mua ở đâu”. Ông Hảo tự tin: “Thường tôi đoán đúng đến 60%. Tôi biết anh mua bao nhiêu, tôi sẽ để anh lời bao nhiêu. Còn khi bán cổ vật chỉ cần nhìn cách anh cầm cái đĩa, xoay cái đĩa, nheo mắt ngắm nghía xoáy vào chỗ nào là tôi biết anh có phải người sành không, có thể bán cho anh với giá bao nhiêu. Đã là dân chơi thì phải biết đồ thật giả rồi nhưng định giá đồ mới khó!”.

Theo ông Phạm Quốc Quân – Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, nguyên nhân của chuyện chảy máu cổ vật, tình trạng “lập lờ đánh lận con đen” là do nước ta chưa có một thị trường cổ vật minh bạch.

Ông Nguyễn Vĩnh Hảo (ngoài cùng bên phải) giới thiệu các cổ vật cho khách tham quan bảo tàng. (Ảnh do ông Hảo cung cấp)

Ông Nguyễn Vĩnh Hảo (ngoài cùng bên phải) giới thiệu các cổ vật cho khách tham quan bảo tàng. (Ảnh do ông Hảo cung cấp)

Chưa có một công ty đấu giá cổ vật nào được thành lập, việc định giá cổ vật cũng còn gặp nhiều vướng mắc. Ông Quân đề xuất: “Trước hết phải có một định nghĩa đầy đủ, chi tiết đâu là “báu vật quốc gia”, đâu là “cổ vật loại một”, “cổ vật loại hai”… để dễ dàng trong quản lý và định giá. Đồng thời phải tổ chức được những phiên đấu giá công khai cổ vật thì những hiện vật lấy cắp hay đồ giả mới không dám đem ra bán. Chuyện này vừa giúp nhà nước thu được thuế, vừa giảm được tình trạng chảy máu cổ vật như hiện nay”.

Cũng chính vì chưa có một cơ chế mà nhiều cổ vật đã phải “lưu lạc” ở xứ người. Cuốn catalogue về những cổ vật dân tộc Chăm trong bộ sưu tập của István Zelnick được xuất bản năm 2008 (tại Budapest) khiến nhiều nhà sưu tầm choáng váng khi có tới 114 hiện vật bằng vàng gồm tượng Phật, đồ thờ tự, tiền vàng, trang sức. Những cổ vật bằng vàng của vương quốc Chăm pa cổ (thường gọi là vàng Hời) từng tạo nên cơn sốt trong giới sưu tầm từ những năm 1990. Đáng tiếc là bộ sưu tập đồ sộ nhất lại nằm trong tay người nước ngoài.

Cổ vật – những “Của tin” của tiền nhân cho con cháu hôm nay và mai sau vẫn đang trôi khỏi đất nước một cách âm thầm. Vì lòng tham và vì thiếu cả một môi trường sống cho cổ vật!

nguốn báo Pháp Luật tp HCM

 

* MỤC LỤC – TIN TỨC THỜI SỰ NGÀNH GỐM 

Read Full Post »

Tiến sĩ Lại Văn Tới (Viện Khảo cổ học) chỉ đạo khai quật tại di tích Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội).

Tiến sĩ Lại Văn Tới (Viện Khảo cổ học) chỉ đạo khai quật tại di tích Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội).

Thị trường cổ vật Việt Nam – bài 2

Đặt hai chiếc trống đồng cạnh nhau khó có người biết được đâu là cổ vật, đâu là đồ giả cổ. Làm giả cổ vật: Nghệ sĩ hay tội đồ?

Chiếc trống giả cổ mới được hoàn thành trong vài tháng trước khi bán có thể được bán với giá một món đồ mỹ nghệ bình thường nhưng cũng có thể bán với giá một cổ vật có niên đại hàng ngàn năm.

Viện trưởng Viện Khảo cổ cũng bó tay

Đầu tháng 10, tại hội nghị thông báo kết quả khảo cổ học năm 2007, Viện trưởng Viện Khảo cổ học Tống Trung Tín đã thông báo một vấn nạn nổi cộm khiến các nhà khảo cổ học hết sức lo lắng: Viện Khảo cổ học đã phát hiện một số trung tâm làm giả cổ vật ở Hoa Lư (Ninh Bình), quận Hai Bà Trưng và huyện Mê Linh (Hà Nội). Việc làm đồ giả, theo ông Tín là rất tinh vi, khéo léo khiến việc phân biệt thật, giả rất khó. Ông Tín cảnh báo một số đồ giả cổ đã lọt vào một số bảo tàng lớn và xuất hiện trên một số ấn phẩm. Hậu quả là các nhà khảo cổ nếu không chuyên sâu, không từng nghiên cứu các trung tâm làm giả đồ cổ sẽ dễ bị nhầm lẫn. Ngay trong lời khai mạc hội nghị, ông viện trưởng yêu cầu bảo tàng các địa phương cần hết sức thận trọng khi sưu tầm để tránh lọt các đồ giả cổ vào bảo tàng của nhà nước.

Thông tin từ những vụ bắt cổ vật buôn lậu qua biên giới cho thấy những cảnh báo của ông Tín không phải là vô căn cứ.

Cuối tháng 3-2008 tại khu phố 1, tổ 6, phường Trần Phú, thị xã Móng Cái, Công an thị xã đã bất ngờ kiểm tra chiếc xe mang biển kiểm soát 34K-0508 đang vận chuyển một số lượng lớn cổ vật trên đường ra nước ngoài. Lái xe đã khai nhận lô hàng trên do hai ông cháu người Trung Quốc thuê chở từ Hà Nội ra Móng Cái. Tại cuộc giám định cổ vật sau đó, các chuyên gia của Bảo tàng Quảng Ninh cho biết trong số gần 40 hiện vật chỉ có 50% là cổ vật thật.

Ông Trần Trọng Hà, Giám đốc Bảo tàng Quảng Ninh, cho hay do tỉnh có cửa khẩu Móng Cái nên thường xuyên có những vụ tuồn hàng lậu là cổ vật qua biên giới. Cổ vật do cơ quan công an thu được thường giao lại cho bảo tàng quản lý. Trong số đó, loại nào cũng có thể bị làm giả, từ tượng Phật, trống đồng đến đồ trang sức bằng đá bán quý (ngọc lưu ly). Nhiều hiện vật trình độ giả cổ rất tinh vi khiến chuyên gia giám định cho rằng không phải được làm trong nước mà được “cổ hóa” ở nước ngoài rồi trung chuyển qua Việt Nam.

Một góc của bảo tàng tư nhân gốm cổ Gò Sành.

Một góc của bảo tàng tư nhân gốm cổ Gò Sành.

Tinh vi và lắm trò

Chúng tôi về “trung tâm làm trống đồng giả cổ” tại làng Triệu Trung (Đông Sơn, Thanh Hóa) – một trong những địa danh mà ông Tín đề cập. Ông NQM – một dân buôn đồ giả cổ đã “rửa tay gác kiếm” cho biết có khoảng 10 gia đình hiện nay đang đúc trống đồng giả cổ tại làng.

Chuyện làm đồ giả cổ ở Triệu Trung là không có gì phải giấu giếm khi một “nghệ nhân” đúc trống giả đã vô tư kể cho tôi nghe quy trình làm giả. Đồ giả cổ được làm giả toàn bộ hoặc giả một phần (sửa chữa từ đồ vỡ thành đồ lành để bán cho được giá). Trống đồng được đúc mới rồi dùng hóa chất phủ lên, sau đó dùng đèn khò khò cho lớp sơn cháy, bong và chuyển màu. Trong lòng trống, dùng muối ăn và axít dạng nhẹ trộn vào đất, đắp vào để tạo thành những vết han, rỗ.

Gặp những đồ nguyên liệu cũ, trình độ giả cổ còn điêu luyện hơn. Người thợ sẽ lấy vật liệu của đồ đồng Đông Sơn hoặc những mảnh trống bé, không có hoa văn, không phục hồi được đem trộn với composit, sau đó ép thành từng tấm, đưa vào khuôn trống, tạo trống mới và trang trí hoa văn. Những “cổ vật” này do được làm từ vật liệu cũ nên rất khó phát hiện. Thậm chí có những đồ giả cổ như súng thần công, để tăng thêm phần cổ kính còn được thả xuống vùng biển gần bờ để những con hà bám vào. Người sưu tầm cổ vật tay mơ sẽ hoàn toàn tin tưởng cổ vật có niên đại hàng ngàn năm vừa mới được một đám thợ săn đồ cổ trục vớt được.

Một số đồ giả cổ thu giữ được trong vụ án ngày 23-3-2008 tại Móng Cái, Quảng Ninh.

Một số đồ giả cổ thu giữ được trong vụ án ngày 23-3-2008 tại Móng Cái, Quảng Ninh.

Nhưng giả cổ đồ đồng chỉ mới là “chuyện nhỏ”, quy trình giả cổ của đồ đá còn tinh vi hơn nhiều lần. Để làm giả tượng đá sa thạch, các “nghệ nhân” khu vực Nam Trung bộ lấy đá trong mỏ đá địa phương – chính là đá được dùng làm cổ vật từ hàng ngàn năm trước, sau đó được tẩm axít để tạo ra các vết mòn. Tiếp theo là chôn tượng xuống đất hoặc ngâm vào bể dung dịch có hòa chính loại đất của di tích. Một thời gian được ngâm trong lớp bùn loãng, nước và đất ngấm vào trong các thớ đá, vết nứt. Lúc đó khó ai có thể phát hiện ra bức tượng là đồ giả cổ.

Gần đây, để rút ngắn quy trình, một số thợ lấy đá trong chính di tích (đá kê nền nhà, bệ cột) có niên đại rất cổ để làm tượng. Cách làm tương tự được phát hiện với tượng đất nung. Khi tượng đất nung có niên đại sớm (thế kỷ I-III) trở thành thứ cổ vật có giá thì hàng loạt mộ gạch ở Quảng Ninh, Hải Phòng, Bắc Ninh bị đào bới. Không lấy được cổ vật nhưng bọn đào trộm gỡ những viên gạch mang đi để tạc tượng. Tượng đất nung kiểu tân thời này là sự sao chép từ các tượng nguyên mẫu với số lượng hạn chế và được hét giá lên đến hàng trăm triệu đồng.

Làm giả cổ vật: Nghệ sĩ hay tội đồ?

Luật Di sản (năm 2002) có quy định về việc làm bản sao cổ vật: Bản sao phải đảm bảo có mục đích rõ ràng, có bản gốc để đối chiếu, có dấu hiệu riêng để phân biệt với bản gốc, có sự đồng ý của chủ sở hữu cổ vật và giấy phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về văn hóa thông tin. Tuy nhiên, những người làm đồ giả cổ vẫn có thể cãi rằng sản phẩm của họ chỉ là đồ thủ công mỹ nghệ chứ không phải bản sao.

ông Nguyễn Quốc Quân – Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, nói có thể phát hiện những đồ giả cổ dựa vào sự sơ ý hay kém hiểu biết của dân làm giả. Chẳng hạn như hoa văn trên trống không phù hợp với hình dáng trống, kích thước sai so với những tỷ lệ quen thuộc. Ông Quân bày một mẹo: Trống đồng cổ quý vì được đúc rất mỏng, tạc khắc tinh vi và đồ giả cổ thường nặng hơn.

nguồn báo Pháp Luật tp HCM

 

* MỤC LỤC – TIN TỨC THỜI SỰ NGÀNH GỐM 

Read Full Post »

Thị trường cổ vật Việt Nam – bài 1

Một cửa hàng bán cổ vật trên phố Nghi Tàm (Hà Nội).

Một cửa hàng bán cổ vật trên phố Nghi Tàm (Hà Nội).

Giá đồ giả cổ bị đẩy lên tới mười lần. Nhưng có khi một món hàng cổ thật chỉ được bán vài trăm ngàn đồng. Đã có vô số những lời đồn đại gắn với cổ vật.

Sự tò mò càng lớn khi dân chơi và buôn bán cổ vật thường kín tiếng, chỉ đôi khi mập mờ tiết lộ về “kho báu” của mình. Vì thế, đằng sau những hiện vật đóng khung trong tủ kính bảo tàng hay những cổ vật được buôn bán “ngoài luồng” ấy là nhiều chuyện chìm nổi, truân chuyên.

Để mở một cửa hàng mua bán cổ vật có quy định khá ngặt nghèo về không gian, bằng cấp, thủ tục…. Trong khi đó nhu cầu tìm cổ vật không chỉ ở các bảo tàng, các nhà sưu tầm mà cả những người mới giàu lên, khách sạn, cửa hàng đều có nhu cầu săn lùng, chuốc cổ vật về bày để “làm sang”. Cổ vật thì đương nhiên không thể “sản xuất” ra được. Vì thế mà nhu cầu sưu tầm cổ vật lại đang tăng lên từng ngày làm xuất hiện thị trường ngầm buôn bán mặt hàng này.

May rủi như đánh bạc

“Chơi đồ cổ thì phải có tiền. Nhưng có tiền chưa đủ, vì nếu chỉ chơi đồ cổ bằng mắt, bằng tai thì dễ bị lừa lắm” – ông Đào Phan Long, Chủ tịch Hội Cổ vật Thăng Long – người có hơn hai mươi năm đeo đuổi thú vui cổ ngoạn cho biết. Ông Long thú thật: “Trong bộ sưu tầm đồ gốm, đồ đồng của tôi có khi lọt vào những đồ giả cổ tinh vi, sau này nhờ trao đổi với bạn bè, những người am hiểu mới ngã ngửa ra là mình bị lừa!”. Vì thế người sưu tầm cổ vật chân chính thường tập hợp với nhau thành hội để trao đổi, học hỏi lẫn nhau. Chứ cứ âm thầm chơi một mình thì nhiều khi mắc lỡm mà không biết.

Ông Long kể: “Điều khó khăn nhất khi tôi đứng ra xây dựng hội năm 1998 là những người sưu tầm đồ cổ một mực từ chối không muốn vào hội cùng với “dân buôn”. Nhưng tôi hỏi họ: không có người bán thì lấy đâu ra người mua?”.

LQV – một tay buôn cổ vật ở Hà Nội tự xưng là “nhà nghiên cứu và sưu tầm” tổng kết có bốn nguồn cung cấp hàng cho thị trường. Nguồn thứ nhất là những cổ vật được giữ lại trong các gia đình theo kiểu “lưu tử truyền tôn”. Loại này bán ra thị trường rất nhỏ giọt và bất thường, gia đình nào gặp lúc quá túng bấn mới bán những đồ thừa tự như vậy. Nguồn thứ hai phổ biến hơn là những cổ vật do người dân vô tình phát hiện ra trong lúc đào móng nhà, phá đá làm đường, rà phế liệu kim loại… Nguồn thứ ba là cổ vật do những tay chuyên đào bới mộ cổ, nền móng của các phế tích hoặc trục vớt lén lút từ những tàu cổ chìm đắm. Một nguồn hàng khác, ít hơn và chủ yếu được bán sang nước ngoài là cổ vật đánh cắp từ các bộ sưu tập cá nhân hoặc các bảo tàng.

Trong lúc trò chuyện với phóng viên (đóng vai người đi mua đồ cổ làm quà tặng), LQV tiếp tục “nói thật” về thị trường buôn bán cổ vật. Có hai loại là “hàng xịn” và “hàng mông”, nếu “gà” thì sẽ mua nhầm hàng mông (hàng giả cổ) mà trả giá cao ngất ngưởng. “Các em gặp anh thì cứ yên tâm đi. Thật thì anh nói cho biết là thật, đồ mô phỏng anh cũng nói cho mà biết. Anh mua nhiều thứ đồ giá một mà bán gấp 20 lần, nhiều thứ đồ mua 20 năm mà giữ mãi không bán được cho ai. Làm nghề này cái thú là sưu tầm đồ mình thích chứ giá cả không quan trọng” – LQV thao thao bất tuyệt.

Giám đốc bảo tàng Quảng Ninh Trần Trọng Hà bên chiếc trống đồng Minh Khí giả cổ giá 150 ngàn đồng.

Giám đốc bảo tàng Quảng Ninh Trần Trọng Hà bên chiếc trống đồng Minh Khí giả cổ giá 150 ngàn đồng.

Giá nào cũng… hớ

Thử trả giá một mặt hàng chúng tôi đã tìm hiểu thông tin từ chuyên gia sưu tầm mới biết giá cả ở đây đúng là “chân chân giả giả”.

Một chiếc trống đồng Minh Khí loại nhỏ, làm giả cổ, theo ông Trần Trọng Hà – Giám đốc Bảo tàng Quảng Ninh có giá 150-300 ngàn đồng nếu mua ở Thanh Hóa – nơi chuyên làm trống đồng giả cổ. Nhưng ở cửa hàng của LQV, chiếc trống gần giống như vậy được hét giá gấp đúng 10 lần mặc dù chủ của nó thừa nhận đây là trống giả cổ. LQV nói thêm: “Hàng giả cổ mới có giá như vậy chứ hàng thật thì ít cũng phải hai, ba ngàn đô”.

Dọc đường Nghi Tàm (Hà Nội) có khoảng chục cửa hàng như của QV. Cùng với phố Nghi Tàm, phố Tô Tịch cũng cũng là con phố chuyên bán đồ cổ của Hà thành. Dân sưu tầm chuyên nghiệp ít khi lai vãng đến đây vì họ cho rằng đến 99% là đồ giả cổ. Những cửa hàng không treo biển hoặc chỉ treo biển “Đồ thủ công, mỹ nghệ”. Bên trong cửa hàng tôi tối, âm u dễ đánh lừa cảm giác về hàng loạt những món đồ cũ kỹ treo trên tường, bày la liệt trên giá, sập, phản. Khách hàng vào mua khó lòng phân biệt được đâu là đồ thật, đồ “mô phỏng”. Bất cứ món đồ nào đều được chủ hàng nói là “đồ độc”, “không tìm được cái thứ hai ở Việt Nam”.

Chiếc nậm rượu hình con cá (phía trước) – món cổ vật được mua với giá 150 ngàn đồng. Ảnh: Bảo Phượng

Chiếc nậm rượu hình con cá (phía trước) – món cổ vật được mua với giá 150 ngàn đồng. Ảnh: Bảo Phượng

Một chiêu nữa của chủ hàng là “nhìn mặt mà bắt hình dong”: Thấy khách bình dân thường giả lả: “Biết em thích nhưng điều kiện mình có vừa tiền thì mua thứ này là đẹp”. Khách sang hơn thường được rỉ tai dắt vào buồng, lên gác hoặc đến “cơ sở hai” để hàng xịn.

Vậy nhưng cũng có khi một món hàng cổ thật sự lại được bán với giá rất bèo vì sự tù mù của người sử dụng. Ông Nguyễn Vĩnh Hảo – Giám đốc Bảo tàng tư nhân Gốm cổ Gò Sành (Quy Nhơn, Bình Định) vẫn còn hồ hởi khi kể lại về một con cá làm bằng sứ có từ thời Trần nhưng chỉ mua với giá… 150 ngàn đồng. Lần đó, “Hảo Gò Sành” ra Phú Yên, ngồi ở nhà người bạn, nhìn thấy con cá bằng sứ này đang dùng để… gạt tàn thuốc, ông bèn ngỏ ý xin mua. Những người bạn đi cùng chê ông mua hớ nhưng không ai biết vật trang trí làm từ thời Trần này có giá từ một ngàn rưỡi đến hai ngàn đô. Chỉ lạ một điều là người bán hớ cổ vật với giá bèo này cho ông Hảo lại là một tay chơi cổ vật số một ở Phú Yên (!).

nguồn báo Pháp Luật tp HCM

 

* MỤC LỤC – TIN TỨC THỜI SỰ NGÀNH GỐM 

Read Full Post »

Triển lãm gốm sứ Nghi Hưng tại Bắc Kinh (20/06/2009)

triênlamYixing

Một khách dự triển lãm chụp hình gốm sứ thực hiện bởi nghệ nhân bậc thầy Bao Zhiqiang tại Viện Bảo Tàng Nghệ Thuật Quốc Gia tại Bắc Kinh, TQ, ngày 20 tháng 06, năm 2009.  Cuộc triển lãm gốm sứ Nghi Hưng (Yixing) được tổ chức tại Viện Bảo Tàng Nghệ Thuật này vào hôm thứ bẩy, hơn 200 hiện vật nghệ thuật gốm sứ Yixing được thiết kế bởi các nghệ nhân gốm TQ đã được trưng bày. Nghi Hưng nổi tiếng vì ngành sản xuất gốm sứ.

triênlamYixing a

Một sinh viên đang phát họa ấm trà tử sa trưng bày trong triển lãm

triênlamYixing b

Một phụ nữ đang thưởng ngoạn gốm sứ cùng với con gái tại Viện Bảo Tàng Nghệ Thuật Quốc Gia tại Bắc Kinh, TQ, ngày 20 tháng 06, năm 2009.

triênlamYixing c

Khách dự triển lãm chụp hình ” đang ôm” quả địa cầu bằng gốm.

An exhibition of Yixing ceramics was held in the National Art Museum of China in Beijing on Saturday, June 20, 2009, where over 200 pieces of ceramic artworks designed by Chinese ceramic masters were displayed.

Yixing is famous for its ceramics.

nguồn tin: english.sina.com

 

* MỤC LỤC – TIN TỨC THỜI SỰ NGÀNH GỐM 

Read Full Post »

Hình ảnh một số kệ trưng bày bộ sưu tập ấm trà

Đây không phải là lựa chọn số một về sự sắp đặt trưng bày sưu tập ấm trà , tuy nhiên kệ gổ thiết kế thích hợp sẻ tôn lên giá trị vật trưng bày và thu hút khách thưởng ngoạn. Kiểu thức trang trí này dường như phù hợp với nội thất phương Đông.

s8

s3

woodstand

s4

s15

*MỤC LỤC – TRÀ ĐẠO & TRÀ CỤ GỐM SỨ

MỤC LỤC – BÍ QUYẾT , Ý TƯỞNG & GỢI Ý TRONG  TTNT


Read Full Post »

Catalogue ấm trà Nghi Hưng (Yixing) dành cho giới sưu tập (2)

Thuật ngữ “yixing clay” cùng với “zisha clay” thường được dùng như một thuật ngữ phổ quát để mô tả cả 3 loại đất nung có thể phân biệt được như sau:

* Zisha hay zini (紫砂 hoặc 紫泥 ; tử sa, “đất sét tím”): đất nung thành phẩm màu nâu đậm

* Zhuni (朱泥 hay 朱砂; pinyin: zhūshā – chu sa): đất nung thành phẩm màu nâu đỏ hoặc đôi khi có ánh đỏ tươi làm từ đất sét có hàm lượng sắt rất cao.  Không nên nhầm lẫn Đất sét Zhuni với hongni (红泥 Hán Việt là “hồng sa” cũng là một loại đất sét đỏ). Hiện tại tại TQ chỉ có 10 mỏ khai thác được chu sa, tuy nhiên vì nhu cầu ấm Nghi Hưng ngày một cao nên mặt hàng Zhuni Yixing cũng chỉ sản xuất với số lượng hạn chế.

* Duanni (鍛泥; hiểu nghĩa là “đất sét gia cường”): đồ đất nung với chất liệu tổng hợp bằng cách thêm nhiều loại đá khoáng khác nhau vào đất sét zini hay zhuni. Kết quả là thành phẩm có được nhiều loại màu sắc và kết cấu pha trộn màu khác nhau từ màu be (beige), lam, và xanh lá (绿泥 – lục nê) cho đến màu đen.

Nhấn trên hình để xem ảnh lớn:

 

KhanhHoaThuyNga


*MỤC LỤC – TRÀ ĐẠO & TRÀ CỤ GỐM SỨ

 


Read Full Post »