Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Năm 11th, 2009

Đồ gốm trong văn hóa Óc Eo

Văn hóa Óc Eo – một nền văn hóa cổ ở Nam Bộ hình thành và phát triển từ thế kỷ I đến thế kỷ VII và sau đó được bảo lưu như một truyền thống ở nơi đây. Dấu tích cư trú của cư dân cổ được tìm thấy khắp lưu vực các con sông Cửu Long, Vàm cỏ, Đồng Nai. Di vật phổ biến trong các di tích khảo cổ học văn hóa Óc Eo từ giai đoạn sớm đến giai đoạn muộn là đồ gốm. Không có vẻ rực rỡ tinh xảo như các loại đồ trang sức, không có vẻ hoành tráng mà diễm lệ như những pho tượng thờ bằng đá, đồ gốm trong văn hóa Oc Eo mang một vẻ đẹp giản dị nhưng không kém phần độc đáo vì đã thể hiện đặc trưng văn hóa tộc người và phản ánh nguồn gốc bản địa của nền văn hóa này.

Đồ gốm trong văn hóa Óc Eo có thể chia làm 3 loại hình chính: Vật liệu xây dựng – kiến trúc (gạch, ngói, điêu khắc, phù điêu trang trí…), công cụ sản xuất (bàn xoa, chì lưới, dọi se sợi, nồi nấu kim loại…), đồ gia dụng (bếp lò, đèn, hũ, bình, nồi lớn nhỏ), đồ thờ cúng (bình Kendi, ly chân cao…). Về chất liệu, gốm Óc Eo hầu hết là đất nung xương gốm khá mịn, gốm màu đỏ hay nâu hồng hoặc xám đen, trừ các chén nhỏ và nồi nấu kim loại cứng chắc như sành do xương gốm pha nhiều sạn sỏi nên có màu xám. Ở đây chỉ xin được giới thiệu một vài loại di vật gốm phản ánh nhiều mặt đời sống của cư dân cổ ở Nam bộ – chủ nhân của nhiều công trình kiến trúc đền tháp đồ sộ mà nay chỉ còn là phế tích.

Phổ biến nhất là các bàn xoa – một dụng cụ của kỹ thuật làm gốm cổ. Dụng cụ hình nấm làm bằng chất liệu sét lọc kỹ khá mịn, màu trắng ngà hay hồng nhạt, cầm không có cảm giác chắc nặng, tay cầm hình trụ hơi thon ở giữa tạo núm cầm ở đầu, một số tiêu bản có những đường gờ ren để cầm cho chắc chắn. Mặt xoa hình tròn cong lồi có hoa văn khắc chìm khá sắc nét kiểu chân chim, dấu nhân haỳ những đường tròn đồng tâm cách đều nhau từ 1mm đến 2-3mm, cũng có tiêu bản mặt để trơn láng. Một lỗ nhỏ 0,5 cm xuyên dọc chính giữa tay cầm đến tâm mặt xoa. Công cụ này được sử dụng để “xoa” làm nhẵn láng bề mặt đồ gốm vì những đường “hoa văn” rất nhỏ có tác dụng khi xoa sẽ làm bề mặt đồ gốm nhẵn đều, mặt cong lồi và lỗ xuyên tâm làm giảm ma sát của mặt tiếp xúc, động tác nhẹ nhàng và nhanh hơn. Những tiêu bản mặt xoa không có hoa văn có chức năng làm nhẵn bóng áo gốm, tăng thêm vẻ đẹp cho sản phẩm. Kích thước phổ biến là chiều cao và đường kính mặt xoa xấp xỉ nhau: 6-8cm. Cá biệt có tiêu bản lớn khoảng 10-12cm nhưng chất liệu cứng chắc gần như sành, màu đỏ nâu hoặc xám đen, không có hoa văn, đó là các bàn dập làm các loại đồ gốm lớn như lu, khạp, nồi lớn… cho xương gốm chắc và mỏng đều. Loại dụng cụ này đến nay vẫn còn được sử dụng tại các lò sản xuất lu gốm ở Tân Vạn (Biên Hòa, Đồng Nai) và nhiều nơi khác.

Bếp lò (cà ràng): Đây là di vật tiêu biểu được tìm thấy trong nhiều di tích. Tuy chỉ còn các mảnh vỡ nhưng có thể nhận dạng di vật này qua sự so sánh với loại bếp lò bằng gốm hiện nay vẫn phổ biến ở Nam bộ. Di vật này có một số kiểu dáng:

– Ở giai đoạn sớm: Bếp lò hình chảo đáy rộng và khá bằng, trong lòng có 3 giá kê (hình trụ đầu hơi nhọn như sừng bò).

– Ở giai đoạn muộn: Bếp lò hình khay thắt ở giữa giống số 8. Có chân đế và thành lò cao, từ thành lò nhô ra 3 giá kê. Phần ngoài có thể để than tro nướng thức ăn.

Dù hình thức nào thì bếp lò gốm đều giống nhau ở chỗ cấu tạo phù hợp để có thể đặt trên nhà sàn hay ghe xuồng mà vẫn an toàn, lại có thể di chuyển dễ dàng. Điều đặc biệt là loại bếp lò gốm này đã được tìm thấy rất nhiều trong các di tích thuộc văn hóa Đồng Nai thời tiền sử (niên đại từ 3000 – 2000 năm cách ngày nay) vừa là vật dụng tìm thấy tại nơi cư trú, vừa là đồ tùy táng trong các ngôi mộ. Như vậy loại bếp lò gốm (cà ràng) này đã tồn tại và phổ biến trong đời sống cư dân vùng sông nước, cư trú trên nhà sàn hay ghe xuồng, suốt từ thời xa xưa. Vì vậy, việc gọi nó là “cà ràng” như cách gọi của người Khmer Nam bộ không có nghĩa là nó là di vật của người Khmer, mà chỉ là sự ghi nhận tên gọi hiện nay của loại bếp lò này.Các loại nắp vung bằng gốm khá đặc biệt vì là nắp đậy ngửa (núm cầm trên mặt lõm của nắp). Loại nắp này đặc biệt thích hợp đậy nồi, bình hũ sử dụng trên ghe xuồng, khi di chuyển tròng trành không bị rơi bể.

Đèn gốm: làm bằng chất đất chắc nặng, đế hình đĩa có vành và đường kình lớn hơn đĩa đèn để hứng tàn bấc. Chân cao để tiện cầm nắm và tạo độ cao cho đèn. Phía trên đặt một đĩa đèn đường kính nhỏ hơn đế, dĩa này có chỗ lõm để gác bấc đèn. Khi cần thì có thể đặt chiếc đĩa đèn này trên sàn nhà, sàn ghe xuồng hay trên bàn cũng được.

Đồ dùng nghi lễ tôn giáo: Bình kiểu Kendi là loại bình có vòi thân hình cầu, phình tròn ở giữa, thu nhỏ ở cổ và đáy bình. Miệng bình loe cong. Kích thước của bình khá lớn, nhiều chiếc có hoa văn khắc vạch tam giác hay sóng nước ở thân. Có chiếc tô màu đỏ (thổ hoàng) hay tô màu đen chì rất đẹp. Điều đáng lưu ý là những bình bình Kendi thường được tìm thấy trong các phế tích đền tháp, hầu hết bị gãy vòi, dấu vết cho thấy sự “cố ý” đập gãy rời vòi khỏi thân bình. Vì vậy nhiều khả năng cho biết đây là di vật dùng trong các nghi lễ tôn giáo Bàlamôn, những chiếc vòi bình mang bóng dáng ngẫu tượng Linga – tượng trưng cho thần Siva.

Được tìm thấy cùng với những chiếc bình là nhiều chiếc ly chân cao trông giống ly uống sâm-banh, kiểu dáng khá “hiện đại”. Ngoài ra còn có những chiếc nắp gốm hình tháp có trổ lỗ, dùng để đậy bình “xông hương”.

Những loại đồ gốm tiêu biểu trên đây của văn hóa Óc Eo chỉ là một phần nhỏ trong kho tàng đồ gốm của văn hóa này. Di vật gốm cổ cho ta nhận biết về đời sống của chủ nhân văn hóa Óc Eo, những yếu tố văn hóa bản địa Đồng Nai – Cửu Long và những yếu tố văn hóa ngoại sinh từ vùng biển và hải đảo mang đến. Tuy nhiên, cũng như “số phận” của những di vật gốm – đất nung trong nhiều nền văn hóa cổ, dù mang vẻ đẹp bình dị mà sâu lắng hồn đất, cổ vật gốm của văn hóa Óc Eo chưa được nhiều người dành sự quan tâm tìm hiểu như đối với cổ vật bằng đá và kim loại quý.

Gốm cổ Óc Eo trong Viện Bảo Tàng

Gốm cổ Óc Eo trong Viện Bảo Tàng

TS Nguyễn Thị Hậu – Văn Nghệ Cửu Long

 

MỤC LỤC  –  GỐM SỨ CỔ TRUYỀN VN


Advertisements

Read Full Post »

Chợ trời đồ cổ tại Berlin

Image

Bộ đồ ăn tráng lệ!

Chủ nhật và những ngày nghỉ, khi dân nghiền shopping không thể lang thang cả ngày mua sắm vì các cửa hàng đóng cửa im ỉm thì chợ đồ cổ ở Berlin lại bắt đầu họp.

Thế giới đồ cổ ở Berlin

Trong vô số những điểm đến hấp dẫn ở Berlin thì chợ trời có lẽ là điểm dân du lịch ưa khám phá và tiêu tốn nhiều thời gian nhất. Người Đức cũng rất thích đi chợ trời, đặc biệt là những người già. Không phải họ có quá nhiều thời gian rỗi mà vì chợ đồ cổ là nơi nhiều người trong số họ có thể tìm lại chút dư vị của quá khứ qua những món đồ xưa cũ.

Những người trẻ thì gần như chỉ dừng chân ở những điểm bán đồ trang sức, bị hút vào những tấm bưu thiếp cũ hay loay hoay trong hàng ngàn chiếc đĩa than ở một góc khuất trong chợ. Khỏi mất công đi đâu xa cũng có thể mua được những đĩa nhạc xịn của Elvis Presley, Abba, Pink Floyd, Jimi Hendrix, Rolling Stones… phát hành từ ngày xửa ngày xưa.

Chợ trời ở Berlin khá nhiều, hàng chục cái nằm rải rác khắp thành phố. Chợ mở theo phiên, thông thường là vào Chủ nhật, một số họp thêm vào thứ 4 hoặc thứ 7. Cả một khu đất rộng toàn những ki-ốt căng bạt trắng, đông nghẹt người và hàng ngàn món đồ trong tiếng mặc cả ồn ào. Mưa, nắng, không thành vấn đề, các cuộc mua bán vẫn cứ vui như tết. Chỉ cần 50 cent (khoảng 11.000VNĐ) là đã có thể rời chợ với một món hàng.

Đã là chợ trời, chợ đồ cổ thì cái gì cũng có. Từ tem, vỏ bao diêm, bưu thiếp, tranh, sách đến đồ trang sức, bật lửa, huy chương…, từ máy ảnh, đồng hồ đến đĩa than, từ bát đĩa sứ có hàng trăm năm tuổi đến những chiếc giá nến mạ vàng, từ những chiếc tẩu cổ đến kèn saxophone… tất cả đều được bày bán. Ngoại trừ các ki-ốt bán sách, trang sức, quầy nào cũng bày bán cả chục, cả trăm món đồ khác nhau, miễn là cũ, là cổ. Thôi thì đủ loại, từ đồ gốm đến đồ đồng, từ đồ gỗ đến vàng, bạc… muốn gì cũng có, sở thích có kỳ quặc đến mấy cũng được đáp ứng. Với những người tham lam, 7 tiếng đồng hồ của mỗi buổi chợ không đủ để họ xem hết những thứ mình thích dù chân đã mỏi rã rời.

Đi chợ trời, mở bảo tàng!

ImagePhu nhân của một vị cựu Đại sứ Việt Nam tại Đức thừa nhận phần lớn bộ sưu tập đồ gốm sứ và pha lê Đức cũng như châu Âu với hàng ngàn món phần lớn được bà mua từ các chợ đồ cổ họp ngoài trời. Với người phụ nữ ấy đi chợ đồ cổ vừa là thú vui, vừa là đam mê. Bà sưu tập phần nhiều là đồ gốm sứ men trắng và đặc biệt thích sưu tập búp bê bằng sứ. Gần 10 năm ở xứ người bà đã kịp sở hữu bộ sưu tập búp bê và tượng sứ độc nhất lên tới cả trăm con. Búp bê sứ với những đường nét mềm mại tinh xảo dĩ nhiên không chỉ dành cho trẻ con bởi giá của nó có khi lên tới 65euro (khoảng 1,4 triệu đồng). Ngôi biệt thự mang đậm kiến trúc Đức của bà tại Hà Nội giống như một bảo tàng tư nhân về đồ gốm sứ và pha lê độc đáo mà không phải ai cũng có cơ hội ghé thăm.

Tại các chợ trời ở Berlin, đồ gốm sứ được bày bán rất nhiều bên cạnh lượng lớn các món đồ bằng đồng, bạc và gỗ. Đồ gốm sứ chủ yếu là những vật dụng trong gia đình như bát đĩa, ấm chén, bình trà, giá nến… Ngoài những bộ thìa dĩa được làm tinh xảo, đồ gốm sứ là thứ mà các bà nội trợ ghé xem và trả giá nhiều nhất. Người Đức thích đồ gốm, thích màu men trắng và đặc biệt chú ý đến những hoạ tiết.

Họ xem xét thận trọng và cân nhắc rất kỹ trước khi quyết định mua một món đồ mình thực sự thích và thấy quý. Đồ gốm sứ được bày bán nhiều nhưng không phải món nào cũng có người động đến bởi một vẻ ngoài bóng bẩy không phải là yếu tố duy nhất để níu chân họ lâu bên một món đồ dù nó có quý đến đâu.

Với dân sành đồ gốm thì nhìn thấy một chiếc đĩa sứ với những hoạ tiết tinh xảo của Hà Lan ra đời năm 1910 hay chiếc đĩa gốm trắng tinh có từ năm 1832 hoặc chiếc đĩa tráng men xanh niên đại 1845 xuất hiện trên quầy bán đồ cổ đúng là trúng số độc đắc. Tuy nhiên, ấn tượng nhất vẫn là những chiếc đĩa sứ tráng men tuyệt đẹp với những kiểu dáng và hoạ tiết tinh xảo. Đồ gốm có xuất xứ khá đa dạng nhưng phần nhiều vẫn là từ vùng Bavaria nổi tiếng của Đức cũng như các đồ gốm sứ có xuất xứ từ châu Âu. Tuy nhiên gốm sứ của Hà Lan, Anh… cũng được bày bán khá nhiều. Mỗi món đồ có một giá trị riêng. Với người này nó đáng giá cả một gia tài còn với người khác lại không ý nghĩa gì.

Máy ảnh cổ bằng cả gia tài

ImageBên cạnh đồ gốm, máy ảnh và đồng hồ cổ được bày bán nhiều nhất và cũng được dân chơi hỏi thăm nhiều nhất. Máy ảnh chiến trường xuất hiện từ Thế chiến I và Thế chiến II khá phổ biến. Chúng có thể được bán… kèm trong ki-ốt bán bưu thiếp cổ đã hoen màu thời gian hay bày trong tiệm chỉ bán toàn những món đồ xuất hiện trong thời chiến.

Ở đây dân nghiền máy ảnh cổ có thể dễ dàng tìm thấy một chiếc Agfa Synchro Box ’Made in Germany chính hiệu được sản xuất trong những năm 1950 vẫn còn bao da hoặc chiếc Exakta ra đời trước Thế Chiến II vẫn còn mới bên cạnh chiếc Rolleiflex đời đầu, model 2.8F năm 1929. The most popular model is the, cổ bóng lộn nằm hoành tráng trên chiếc giá mỹ miều được ông chủ hô ’’12000euro, không có cái thứ hai đâu’. Đến dân ngoại đạo còn bị chúng hút hồn nói gì đến các tay sưu tập máy ảnh cổ.

Còn đồng hồ thì khỏi phải bàn, từ quả quýt, quả lắc, đeo tay đến treo tường, để bàn…, từ loại vài chục đến vài trăm tuổi, từ đồng hồ vỏ đồng đến vỏ gỗ, từ hình tròn đến những hình thù… không định dạng nổi đều có cả. Có anh bạn người Việt mỗi lần sang Đức đi chợ đồ cổ chỉ thích ngắm và mua đồng hồ, mỗi lần mất ít nhất mấy chục euro mà chưa thấy chán. Hỏi ’Có lần nào mua hớ không?’, trả lời ’Biết thế nào là hớ, là đắt là rẻ vì đồ cổ thì vô cùng. Có cái mua rẻ nhưng với mình thì vô giá. Nếu là dân buôn, mua đồng hồ ở đây về bán đảm bảo lãi to’’.

Rất nhiều dân chơi đồ cổ Việt Nam đã khuân về được vô khối những món đồ quý bổ sung cho bộ sưu tập của mình qua những lần xuất ngoại như vậy. Ít nhất một lần họ vớ được những món đồ vô giá mà có khi nhiều năm sau mới biết mình đã gặp may.

Tuy nhiên, cách chơi của nhiều người VN đôi khi vẫn nghiêng về số lượng hơn, chơi nhiều nhưng không tinh. Khác với lối sưu tập của nhiều người Đức. Với nhiều người, quan trọng là phải tìm được món đồ thật độc, thật giá trị, thật hoàn hảo thay vì ôm về cả rổ. Bà Ute Krembe năm nay đã 71 tuổi là khách hàng thường xuyên của các khu chợ đồ cổ ở Berlin và thứ bà mua nhiều nhất, dĩ nhiên là đồ gốm sứ và bộ thìa bạc. “Tôi thích đi chợ đồ cổ thế này, hơi mệt nhưng vui, nhất là khi mua được bộ thìa đẹp thế này, chỉ có 10 euro thôi. Thường thì tôi không mua nhiều, có khi mấy tháng mới mua được món vừa ý nhưng có được rồi thì lại thích mãi’’.

Duy trì một thú chơi không dễ. Ngoài thời gian, tiền bạc còn cần có đam mê và phong cách nữa!

Image Image

Image

Image Image

Image Image

Image

Image Image

<theo VietnamNet>

*MỤC LỤC – ĐƯỜNG DẪN PHỐ CHỢ TRỜI ĐỒ CỔ

 


Read Full Post »

Trang trí nội thất với đồ xưa, đồ cổ

trangtri1

Đồ cổ, vốn tưởng chỉ thích hợp với không gian của viện bảo tàng, nay được xem là đồ trang trí nội thất rất được ưa chuộng. Sự hiện diện những đồ vật cổ không chỉ mang làn gió mới hay một chút phá cách cho ngôi nhà của bạn mà những đồ vật cổ như những chứng vật giúp bạn liên hệ trực tiếp đến bề dày của một nền văn hóa, là có ý đi tìm những cái đẹp, khám phá những cái hay, cái lạ trong đời sống sinh hoạt của người xưa.

Khi bài trí đồ cổ trong nhà đòi hỏi bạn phải hết sức tinh tế. Nếu quá tham lam đem tất cả những đồ cổ trang trí tất tần tật ở mọi nơi trong nhà, vô hình trung bạn đã biến ngôi nhà mình thành viện bảo tàng; ngôi nhà của bạn sẽ trở nên nặng nề với không khí cổ xưa. Tuy nhiên nếu biết cách kết hợp, đồ cổ sẽ có thể làm bật lên vẻ đẹp và tầm quan trọng của các vật dụng khác, ngôi nhà của bạn vì thế cũng được tôn lên rất nhiều.

 

trangtri2

trangtri3

trangtri4

Tùy theo từng loại đồ cổ cũng như tùy thuộc vào nhu cầu, sở thích của mỗi người mà cách bài trí đồ cổ trong nhà khác nhau. Về loại đồ cổ, có thể tóm lại có hai loại chính sau: những loại đồ cổ lớn dùng để sử dụng như bàn, ghế, giường…Còn những đồ cổ như đồng hồ, đèn, lọ..dùng để trang trí.

trangtri5 trangtri6

trangtri7 trangtri8

trangtri9 trangtri10

Việc trang trí đồ cổ có thể tiến hành theo hai cách sau: trang trí theo kiểu đồng bộ và trang trí theo kiểu xen kẽ.

Nếu chủ nhà là người yêu thích không gian cổ xưa thì nên mạnh dạn chọn cách trang trí đồng bộ. Ví dụ chọn các vật dụng trang trí như: bộ bàn ghế đồng bộ, một trường kỹ hay bàn làm việc…Sau khi trang trí xong bàn ghế chính, bạn có thể nghĩ ngay đến việc tô điểm thêm cho chúng đúng điệu “cổ hơn” bằng cách đặt những chiếc đồng hồ cổ hay những cái lọ, chiếc đèn cổ…

trangtri11

Cách thứ hai, bạn có thể đặt những đồ cổ nhỏ dùng để trang trí như đồng hồ cổ, đèn cổ, kệ …đặt xen kẽ với những chậu hoa tươi, chắn chắc ngôi nhà của bạn sẽ thêm sinh động hơn nhiều.

trangtri12

Lọ hoa tươi – nét điểm xuyến tuyệt vời cho căn phòng.

Khi sử dụng vật trang trí là đồ cổ, bạn nên chú ý đến việc kết hợp trong tổng thể không gian sao cho hài hòa, “ăn khớp” với nhau, tránh bố trí một cách rối rắm. Ngoài ra, vẻ đẹp của những đồ vật cổ sẽ nổi bật lên nhiều nếu bạn biết bố trí ánh sáng phù hợp.

trangtri13

 

trangtri14

Một sự kết hợp hoàn hảo

Khi trang trí nhà với đồ cổ, bạn có thể trang trí theo sở thích của mình. Tuy nhiên điều cốt yếu là bạn phải giữ được vẻ đẹp nguyên thủy của đồ cổ, có như vậy bạn mới giữ được phần hồn của chúng.

<Trần Đình  – DiaOcOnline.vn>


MỤC LỤC – BÍ QUYẾT , Ý TƯỞNG & GỢI Ý TRONG  TTNT


Read Full Post »