Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Năm 9th, 2009

Tranh Thủy Mặc vẽ phong cảnh – 4

Dưới đây là 26 tranh thủy mặc vẽ phong cảnh do các họa sĩ TQ đã thành danh vẽ

 

 

MỤC LỤC – HỘI HỌA & ĐIÊU KHẮC

Advertisements

Read Full Post »

Làng gốm Cây Me – Bình Định

Ngày 26/4/2009, Phòng VHTT, Trung tâm VH huyện và UBND xã Nhơn Mỹ đã có biên bản sơ bộ đề nghị cơ quan chức năng tỉnh Bình Định lập kế hoạch khảo sát, đánh giá và bảo tồn di tích làng gốm Cây Me, thôn Đại Bình, xã Nhơn Mỹ.

 

Di tích này vốn chỉ được cư dân địa phương phát hiện và tự phát “khai thác” từ tình trạng xâm thực, xói lở liên tục dọc bờ sông Côn. Tại hiện trường, nhóm công tác ghi nhận có nhiều mảng gốm vỡ xuất lộ dày đặc dưới chân luỹ tre chắn sóng. Trong khi đó, một số hiện vật có hoạ tiết tinh xảo, hình dáng nguyên vẹn như chén, dĩa, bình vôi tráng men… đã được “thu gom”, cất giữ bởi những hộ dân quanh vùng (ảnh).

Huyện Tây Sơn, huyện An Nhơn, huyện Tuy Phước, thuộc tỉnh Bình Định nằm trên lưu vực sông Côn, đất đai màu mỡ trù phú, nước sông Côn không bao giờ khô cạn, thuyền bầu nan tre xưa có thể giao thương từ đầm Thị Nại lên đến thượng nguồn. Từ thời Chămpa đã hình thành các thành cổ dọc sông như Thành Cha ở Đông Lâm, Nhơn Lộc, An Nhơn hay kinh đô Đồ Bàn ở Nam Tân, Nhơn Hậu, An Nhơn…và thương cảng Nước Mặn ở Phước Quang, Tuy Phước.

 

Các làng nghề cũng hình thành dọc lưu vực sông Côn, trong đó các làng gốm thịnh hành nhất, các di tích làng Gốm ngày nay còn lưu dấu như: Làng Gốm Gò Sành ở Phụ Quang, Nhơn Hoà, An Nhơn; Làng Gốm Trường Cửu, Nhơn Lộc, An Nhơn; Làng Gốm Gò Hời và Làng Gốm Cây Ké ở Tây Vinh, Tây Sơn…

 

Theo đánh giá ban đầu, làng gốm Cây Me có thể là một phần của “kinh đô gốm Chămpa” cổ nổi tiếng mà dấu tích và sản phẩm từng được biết đến qua các địa danh: Gò Sành, Trường Cửu, Gò Hời, Cây Ké…; một làng gốm mà còn nguyên di tích, chưa được khai quật khảo cổ, đang có nguy cơ xói mòn do giòng nước lũ sông Côn xâm thực, đó là di tích làng Gốm Cây Me

Sau những mùa lũ hằng năm dòng sông Côn chảy qua phần đất giáp ranh từ huyện Tây Sơn đến huyện An Nhơn đã tạo dòng chảy bên lỡ bên bồi. Bên bờ sông phía thị tứ An Thái bối đắp thành dãi cát vàng rộng dài, tạo thuận lợi cho làng nghề bún Song Thằn làm bãi phơi bún…

Bãi cát dùng phơi bún Song Thằn và phơi bánh tráng, bún các loại

Bãi cát dùng phơi bún Song Thằn và phơi bánh tráng, bún các loại của làng nghề bún bánh An Thái, Nhơn Phúc, An Nhơn


Phía trên bãi cát dân làng  phơi bún bánh Phía dưới bãi cát thành mỏ...cát thoải mái tận thu!?

Phía trên bãi cát dân làng phơi bún bánh Phía dưới bãi cát thành mỏ...cát thoải mái tận thu!?


Còn bên bờ sông Đại Bình xói lỡ hàng năm, ông cha ta nghìn năm đã trồng tre chống xói dọc bờ sông, nhưng nguy cơ sụt lỡ không tránh khỏi nếu không chăm sóc luỹ tre mà chỉ biết chặt tre thu hoạch! Do xói mòn lộ dần phế tích một làng nghề Gốm Cổ:

Dưới các bụi tre dọc sông Côn ở xóm Mỹ Kim nước lũ xói lộ dấu tích làng Gốm xưa

Dưới các bụi tre dọc sông Côn ở xóm Mỹ Kim nước lũ xói lộ dấu tích làng Gốm xưa

Mãnh vỡ các loại đồ dùng bằng gốm Xếp chồng chiều dày trên một mét, dưới mặt đất khoảng hơn mét

Mãnh vỡ các loại đồ dùng bằng gốm Xếp chồng chiều dày trên một mét, dưới mặt đất khoảng hơn mét

Mãnh vỡ chén tô, dĩa các loại...

Mãnh vỡ chén tô, dĩa các loại...

Một mãnh vỡ ...cái tô có màu xanh ngọc, và màu men chàm...

Một mãnh vỡ ...cái tô có màu xanh ngọc, và màu men chàm...

Lu, thạp... màu đất nung... hay là những bao nung?

Lu, thạp... màu đất nung... hay là những bao nung?

Dấu tích làng Gốm Xưa kéo dài mấy trăm mét dọc sông

Dấu tích làng Gốm Xưa kéo dài mấy trăm mét dọc sông


Chúng tôi ngỡ ngàng trước một dấu tích còn lưu lại một làng nghề Gốm Cổ một thời hưng thịnh của một Vương Triều! Trên gò làng nghề Gốm Cổ này còn lại các cây me cổ thụ, nên tục danh gò còn gọi là gò Gốm Cây Me:
Cây me cổ thụ nằm sát bờ sông Côn có nguy cơ ngã đỗ...vì lũ!

Cây me cổ thụ nằm sát bờ sông Côn có nguy cơ ngã đỗ...vì lũ!

Chúng tôi khảo sát cả một khu rộng lớn, nhiều người dân sau cơn lũ, trên đáy sông, hay dọn bờ làm ruộng, hoặc đào lỗ trồng trụ điện…đã nhặt được các vật dụng bằng Gốm Cổ…Dân ai cũng biết đã thấy, nhưng ngại thu…nên không ai cho xem!?

May sao chúng tôi gặp một em bé nghèo nghỉ học, năm 2008 học hết lớp 10 trường công lập số 2 huyện, không có khả năng theo học dù rằng kết thúc năm học lớp 10 điễm trung bình trên 6, đang chăn mấy con bò! Em đã nhiệt tình hướng dẫn chúng tôi đến nhà em để cha em và em cho xem các cổ vật Gốm Cổ mà em đã nhặt được

 

Cha con em đã trân trọng gìn giữ cổ vật Gốm Xưa dù có nhiều người sưu tầm gạ mua, nhưng không bán!

Cha con em đã trân trọng gìn giữ cổ vật Gốm Xưa dù có nhiều người sưu tầm gạ mua, nhưng không bán!

Bát Gốm Sành xưa...

Bát Gốm Sành xưa...

Dĩa Gốm Cổ...

Dĩa Gốm Cổ...

Tô Gốm Cổ....

Tô Gốm Cổ....

Dĩa Gốm Cổ...

Dĩa Gốm Cổ...

Bình vôi cổ màu xanh ngọc...

Bình vôi cổ màu xanh ngọc...

Bình vôi cổ màu nâu đen...mất quai!

Bình vôi cổ màu nâu đen...mất quai!

Bình vôi cổ màu ...da lươn?

Bình vôi cổ màu ...da lươn?

Bình vôi cổ màu...da lươn?

Bình vôi cổ màu...da lươn?

Ly uống nước cổ...

Ly uống nước cổ...

Bình vòi rượu và vật dụng giống...ly rượu?

Bình vòi rượu và vật dụng giống...ly rượu?

Theo Lao Động & Làng Nghề

Read Full Post »

Chủ nhân gốm Gò Sành là ai?

Văn hóa Chăm pa là một nền văn hóa lớn, có nhiều đóng góp quan trọng làm phong phú thêm bản sắc văn hóa đa dân tộc của cộng đồng các tộc người Việt Nam trong lịch sử. Di tích văn hóa Chăm pa để lại khá phong phú và đa dạng với nhiều loại hình, nhiều chất liệu khác nhau: hệ thống thành quách, đền tháp, các tác phẩm điêu khắc, bia ký và các trung tâm sản xuất gốm… Việc xác nhận chủ nhân của dòng gốm Gò Sành nói riêng và gốm cổ Bình Định nói chung, những năm qua đã có nhiều tranh luận trong giới nghiên cứu và có một số nhận định trái chiều nhau.

Năm 1991 – 1992, sau khi khai quật lò gốm Gò Sành, Bảo tàng Tổng hợp Bình Định cùng Viện Khảo cổ học Việt Nam tiếp tục khảo sát nghiên cứu các khu lò gốm khác ngoài trung tâm Gò Sành và đã phát hiện thêm 3 trung tâm sản xuất gốm khác là:

l Trường Cửu – thuộc xã Nhơn Lộc huyện An Nhơn.

l Gò Hời, Gò Cây Ké – thuộc xã Tây Vinh huyện Tây Sơn.

l Gò Cây Me – thuộc xã Nhơn Mỹ huyện An Nhơn.

Tất cả 4 trung tâm sản xuất gốm cổ đều nằm phía Tây thành Đồ Bàn và gần như có cùng một mẫu số chung về: kỹ thuật xây dựng lò, vị trí phân bố, cấu trúc mặt bằng, kỹ thuật nung, nguyên liệu sản xuất, tạo dáng, màu men, hoa văn trang trí …

Khi một số công bố đầu tiên về phát hiện trung tâm gốm Gò Sành trên đất Bình Định là của người Chăm pa, có một vài nhà nghiên cứu còn nghi ngờ, còn có giả thuyết cho rằng của người Việt. Thế nhưng, trong “Các điều ghi chú về làng gốm Bình Định” của Roland và Bulteau, là tư liệu duy nhất viết về làng gốm Bình Định, tổng cộng có 17 làng, thì không có tên làng nào trùng với các địa điểm gốm cổ được phát hiện. Trong lịch sử, người Việt vào vùng đất Vijaya bắt đầu từ sau năm 1471 và tất cả những làng nghề trên mới bắt đầu hình thành và phát triển từ thời Gia Long, các loại hình sản phẩm được sản xuất tại các làng này cũng như cấu trúc lò nung, kỹ thuật đốt lò hoàn toàn khác biệt trung tâm gốm Gò Sành. Mặc dù, gốm Gò Sành có một số nét tương đồng với kỹ thuật sản xuất gốm truyền thống của người Việt ở phía Bắc như sử dụng con kê, bao nung… Nhưng sự khác biệt về kỹ thuật xây dựng lò, màu men, hoa văn giữa gốm Gò Sành và Đại Việt chứng minh hai dòng gốm hoàn toàn khác nhau của hai dân tộc Việt – Chăm.

Việc phát hiện những dòng chữ Chăm viết trên hiện vật trang trí tìm thấy ở các cuộc khai quật lò gốm Gò Sành và những hiện vật tùy táng như các tượng thờ, đồ trang sức Chăm cùng với đồ gia dụng phát hiện năm 1999 trong thành Đồ Bàn là chứng cứ tin cậy, khẳng định thêm về chủ nhân những lò gốm cổ thế kỷ XIII-XV ở Bình Định. Ngoài ra, tại khu lò gốm Cây Me còn tìm thấy 2 mảnh khuôn in với mô típ hoa văn móc xoắn mang phong cách Chăm rõ nét.

Kết quả các đợt khai quật khu lò gốm Gò Sành cộng với các tư liệu con tàu đắm Pandanan có thể khẳng định rằng: chủ nhân trung tâm gốm cổ Gò Sành cũng như Gò Cây Me, Gò Hời, Gò Cây Ké, Trường Cửu là người Chăm pa.

Trong các loại hình di tích văn hóa Chăm pa ở Bình Định, có lẽ các trung tâm sản xuất gốm đặt ra nhiều vấn đề cần được quan tâm nhất. Kết hợp yếu tố nội sinh với sự giao lưu trao đổi kỹ thuật bên ngoài, đến giai đoạn này, nghề sản xuất gốm của người Chăm ở vùng Vijaya (Bình Định) khá phát triển. Nhiều trung tâm sản xuất gốm xuất hiện với qui mô lớn, tồn tại lâu dài, sản xuất nhiều sản phẩm, kỹ thuật cao, hệ thống lò nung hoàn chỉnh, sản phẩm có chất lượng tốt. Nghề sản xuất gốm Chăm pa Bình Định đã tạo ra nhiều sản phẩm đa dạng về loại hình, kích cỡ và màu men đẹp, không thua kém các sản phẩm được sản xuất ở các trung tâm gốm có truyền thống như Nam Trung Quốc hoặc Đại Việt cùng thời, nên khi nhà Minh cấm các tàu buôn Trung Quốc ra nước ngoài, gốm Chăm đã cùng gốm Đại Việt, gốm Thái Lan, gốm Triều Tiên nhảy vào chiếm lĩnh thị trường gốm thương mại thế giới thế kỷ XIV-XV.

Sở KH&CN Bình Định

MỤC LỤC  –  GỐM CỔ TRUYỀN VN


Read Full Post »