Feeds:
Bài viết
Bình luận

Archive for Tháng Tư 11th, 2009

Tổng hợp tin các sự kiện trục vớt tàu cổ tại vùng biển Bà Rịa – Vũng Tàu

Sưu tập cổ vật Hòn Cau (toạ độ X)

x01

Từ những thông tin của ngư dân Vũng Tàu, Long Hải và hàng ngàn cổ vật được chào bán do lặn vớt được trên một con tàu chìm, gần đảo Hòn Cau – Côn Đảo. Ngày 4/6/1990 UBND Đặc khu VTCĐ thành lập Ban chỉ đạo khai quật con tàu, với sự hướng dẩn của các chuyên gia của Bộ Văn hoá Thông tin Thể thao và Du lịch, Visal và về sau có hợp tác liên doanh Visal- Hallstrom Holdings Oceanic của Thuỵ Điển là cơ quan thực hiện cuộc khai quật con tàu cổ.

Cuộc khai quật khảo cổ học dưới nước lần đầu tiên ở Việt Nam trong thời gian 2 năm 1990, 1991 đã mang về hơn 68.000 hiện vật từ con tàu chìm, trong đó phần lớn là đồ gốm sứ có niên đại giữa sau thế kỷ XVII, thời Khang Hy, triều Thanh, Trung Quốc. Cũng từ kết quả khai quật này, hơn 28.000 món cổ vật Hòn Cau lần đầu tiên được tổ chức bán đấu giá tại Hà Lan, thể hiện mối giao lưu kinh tế – văn hoá của Việt Nam với thế giới trong thời kỳ đổi mới.

Bộ sưu tập cổ vật Hòn Cau ở Bảo tàng BRVT có đến hơn 8000 hiện vật, trong đó hầu hết những hiện vật độc bản của con tàu thuộc bộ sưu tập này. đồ gốm sứ men trắng vẽ lam độc đáo thời Khang Hy. Do đặc điểm là hàng hoá sản xuất theo đơn đặt hàng để chào bán ở Châu Âu, màu sắc, kiểu dáng, hoa văn trang trí khác lạ gốm sứ Trung Hoa truyền thống, mặc dù do những lò gốm nổi tiếng của Trung Quốc như: lò Cảnh Đức Trấn ở Giang Tây, lò Đức Hoá ở Phúc Kiến sản xuất. Ngoài đồ gốm sứ, bộ sưu tập cổ vật Hòn Cau còn có rất nhiều hiện vật độc đáo khác là đồ đá, đồ đồng, đồ gổ, thực vật… liên quan chuyến hải trình của con tàu cổ và sinh hoạt của đoàn thuỷ thủ trên tàu.

Sưu tập gốm Thái Lan trên tàu cổ toạ độ X2

x02

Trong chuyến đi biển Tháng 5/1999, tàu đành cá do ông Phan Cao Thạch – chủ tàu đã phát hiện tại toạ độ X2 một con tàu chìm bị cát biển vùi lấp. Nhóm thợ lặn sau nhiều ngày làm việc đã mang về và bàn giao cho Bảo tàng tỉnh 298 hiện vật là đồ gốm với các chủng loại: vò, hủ, bình, bát đĩa, thố trang trí men màu đen, nâu, men ngọc (xanh lục). Những hiện vật này đựơc xác định là gốm Sukhothai và Sawankhalok của Thái Lan vào khoảng thế kỷ XV (tương tự những cổ vật tìm thấy trên tàu chìm Hòn Dầm – Kiên Giang do VISAL trục vớt năm 1993).

Sukhothai là vương quốc độc lập đầu tiên của Thái Lan vào năm 1238, sau khi lật đổ nền thống trị của vương quốc Khơme (từ thế kỷ thứ IX). Gốm Sukhothai, Sawankhalok của Thái lan có ảnh hưởng gốm Khơ me và kỷ thuật mới từ Trung Hoa thế kỷ XIII, XIV. Gốm Sukhothai có đặc trưng những hoạ tiết vẽ dưới men màu đen hoặc nâu, với kỷ thuật trang trí như khắc vạch, đắp nổi, vẽ màu có vân,  riêng gốm Sawankhalok có đặc điểm trang trí men ngọc. Vào thế kỷ XV, XVI khi gốm Trung Hoa ngưng việc xuất cảng ra nước ngoài, đồ gốm Thái Lan và cả Việt Nam có điều kiện để mở rộng thị trường đến các nước khác, con tàu chìm tại vùng biển BRVT chứa những cổ vật gốm Thái Lan với nhiều chủng loại : vò, bình, hủ tô, bát, đĩa… chứng tỏ điều đó.

Sưu tập gốm sứ Trung Hoa trên tàu cổ tọa độ X3

x03

Nhờ sự phát hiện của ngư dân ở Vũng Tàu, Long Hải và phối hợp của các cơ quan chức năng của tỉnh BRVT, năm 2000, Bảo tàng tỉnh đã tiếp nhận bộ sưu tập với 2.342 hiện vật là đồ gốm sứ Trung Hoa thời Ung Chính có niên đại thế kỷ XVIII. Chủng loại hiện vật gồm có: choé, bình, hủ, chén, bát, đĩa, hộp, tượng… với nhiều kiểu dáng, kỷ thuật chế tác, trang trí độc đáo của nghệ thuật gốm sứ Trung Hoa.

Bộ sưu tập gốm sứ  tàu chìm toạ độ X4 bổ sung nhiều thông tin về gốm sứ thế kỷ XVII, XVIII trên con đường buôn bán hàng hải qua biển Đông, làm phong phú thêm nhận thức về giá trị nghệ thuật, kỷ thuật chế tác  gốm sứ men trắng vẽ lam từ đầu đời nhà Thanh, đạt đỉnh cao vào thời Khang Hy, nay vẫn tiếp tục có giá trị trong trao đổi, mua bán với thị trường thế giới.

Sưu tập cổ vật Pháp từ vùng biển Bãi Dâu:

x04

Đầu năm 1997, ông Bùi Văn Chi, chuyên nghề lặn vớt phế liệu đã tìm thấy một con tàu chìm cách bờ biển Vũng Tàu tại Bải Dâu 4 hải lý về phía tây. Ở độ sâu 15m, xác con tàu chỉ còn phần thân, bị cát bùn phủ lấp. Sau nhiều ngày làm việc, nhóm thợ lặn đã đưa về 105 cổ vật là đồ gốm sứ, pha lê, thuỷ tinh, đồ đồng.

Bộ sưu tập sứ men trắng hầu hết là đồ nguyên, đáy một số đĩa ghi ký hiệu De POLE – Paris in chìm dưới men, khả năng là nơi sản xuất. Một số tô sứ có in chử E. BIEDERMANN & CO- SAIGON, cho phép nhận định hàng công ty nói trên tại Sài Gòn đặt hàng, vào khoảng giữa thế kỷ XIX. Ngoài những cổ vật là đồ gia dụng, sinh hoạt như: tô, đĩa, thố, hộp, tách, ly…Còn có những vật dụng liên quan con tàu như: phù điêu con tàu gắn ở cabin, đèn di biển, đèn hoa tiêu…Bộ sưu tập cổ vật Pháp của tàu chìm Bải Dâu được đánh giá là sưu tập cổ vật khá hiếm ở Việt Nam.

Cổ vật trên tàu cổ Bình Châu

x05

Ngày 28 tháng 5 năm 1995, tàu đánh cá BT5534 do ông Nguyễn Văn Ba điều khiển, đã phát hiện những đồ gốm sứ trên con tàu chìm cách bờ biển Bình Châu huyện Xuyện Mộc 30km, ở độ sâu 25m.

Được sự giúp đở của các ngư dân và trạm biên Phòng Lộc An, Bảo tàng đã tiếp nhận 1.092 hiện vật gốm sứ, gồm đĩa, tô, bát gốm men trắng vẽ lam. Số hiện vật này được sản xuất từ vùng Nam Trung Hoa, khoảng nữa cuối thế kỷ XIX, đây là những sản phẩm của các lò gồm dân gian, phục vụ cho sinh hoạt hằng ngày của công chúng rộng rãi, người dân lao động. Việc gốm sứ dân gian được xuất khẩu ra nước ngoài vào thế kỷ XIV, XX chứng tỏ vùng Nam Trung Hoa vẫn tiếp tục duy trì quan hệ thương mại hàng hải, mặt hàng gốm sứ vẫn giử được thị trường tiêu thụ.

Nguồn: Bảo Tàng Tổng Hợp tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu (2/2009)

MỤC LUC – SƯU TẦM GỐM SỨ TRUNG HOA – KIẾN THỨC

Read Full Post »

Older Posts »